J10M

Joue 10 minutes.

Programmeer de robot

Zet de instructies achter elkaar, start de robot en verzamel alle sterren. Vierentwintig niveaus, lussen inbegrepen, om te leren programmeren.

Vanaf 6 jaar

Op een speelbord wacht een robot. Ergens straalt een ster. Je kunt de robot niet zelf besturen: je moet vooraf de precieze lijst opschrijven van wat hij gaat doen. Dan druk je op Starten, en je kijkt. Raapt hij alle sterren op, dan win je. Botst hij tegen een struik, dan zat de fout in je programma, nooit in de robot, want die volgt je instructies naar de letter.

Dat is het hele idee van programmeren, zonder code te typen en zonder technische woorden: een reeks acties in de juiste volgorde beschrijven, testen, en dan verbeteren. Dit programmeerspel voor kinderen werkt vanaf zes jaar, met niets te lezen in de eerste wereld, en het blijft een echte denkpuzzel voor een volwassene die het kortste programma zoekt. Het is een zachte eerste stap in de informatica, gratis te spelen in je browser, thuis of in de klas, zonder downloaden en zonder account.

Zo speel je

  1. Bekijk het speelbord. De robot staat op zijn startvakje, de sterren wachten om opgeraapt te worden, en struiken, kisten en machines versperren de weg.
  2. Bouw het programma. Tik op de instructies onderaan het scherm: elke instructie komt achteraan in het programma, in de vakjes die ervoor klaarstaan. Om er een weg te halen, tik je erop in het programma: het vakje blijft open, en de volgende instructie die je kiest, komt precies daar. Handig om een fout in het midden te verbeteren zonder alles opnieuw te doen. En bedenk je je, dan neemt de knop Ongedaan maken je laatste wijziging terug, zo vaak als je nodig hebt.
  3. Start de robot. Hij voert de instructies een voor een uit, en de instructie die bezig is, licht op. De knop Snel doet hetzelfde, maar versneld, en Stoppen houdt de robot onderweg tegen.
  4. Zoek de fout. Botst de robot ergens tegen, dan kleurt de foute instructie rood en gaat de robot terug naar het begin. Je programma blijft gewoon staan: je hoeft het alleen te verbeteren.

In de derde wereld voert een knop Stap voor stap telkens één instructie uit als je erop drukt: de beste manier om te zien in welke ronde van een lus de robot de mist in gaat.

Op een toetsenbord voegen de pijltjestoetsen een instructie toe, de R-toets opent of sluit een lus, Backspace haalt de laatste instructie weg en Enter start de robot.

Drie werelden, vierentwintig niveaus

De tuin: richtingen

In de eerste wereld zijn de instructies vier pijlen: omhoog, omlaag, links, rechts. Elke pijl verplaatst de robot één vakje in die richting, welke kant hij ook op kijkt. Geen woord te lezen: dit is de wereld voor de jongsten, die ontdekken dat je een programma in volgorde leest en dat één pijl te veel genoeg is om alles te bederven.

De acht niveaus van de tuin worden rustig moeilijker: één ster in een rechte lijn, dan een bocht, dan een struik om omheen te gaan, en dan twee en drie sterren om in de best mogelijke volgorde op te rapen.

De werkplaats: de goede kant op kijken

In de tweede wereld verandert alles. Er blijven nog maar drie instructies over: vooruit, linksaf draaien en rechtsaf draaien. Vooruit zet één stap in de richting waarin de robot kijkt; draaien laat hem een kwartslag ter plaatse draaien, zonder te bewegen.

Dat is een grote stap, en dat is bewust zo. Kijkt de robot naar jou, dan is zijn links jouw rechts. Veel kinderen, en heel wat volwassenen, vergissen zich daar in het begin in, en precies dat traint de werkplaats: je in de plaats stellen van wie het programma uitvoert. Dat noemen we ruimtelijk inzicht, en het is dezelfde vaardigheid als een kaart lezen of iemand de weg uitleggen aan de telefoon.

De fabriek: lussen

In de derde wereld worden de gangen langer en heeft het programma bijna geen plaats meer. Zeven keer na elkaar “vooruit” schrijven past niet meer: je hebt een lus nodig. De knop Herhaal opent een oranje kader; de instructies waar je daarna op tikt, komen erin, tot je op Sluiten drukt. Het getal op het kader zegt hoeveel keer de inhoud uitgevoerd wordt: tik erop, en er gaat een paneel open met twee grote knoppen − en + om het aantal rondes in te stellen, van twee tot negen. Daar heropen je ook een lus om er een instructie in te zetten, of verwijder je ze.

De acht niveaus van de fabriek leren je zien wat zich herhaalt: een gang, twee lussen na elkaar, een vierkant, een trap waarvan alle treden gelijk zijn, de rand van een vijver, een rij kantelen, en tot slot een berg om op te klimmen en weer af te dalen, met twee lussen na elkaar. Tijdens het uitvoeren toont het kader de ronde die bezig is, bijvoorbeeld “3/5”, en botst de robot ergens tegen, dan zegt het spel je in welke ronde.

Sterren voor elk niveau

Elk niveau dat je haalt, levert één tot drie sterren op, afhankelijk van de lengte van je programma:

  • drie sterren als je het minimum aantal instructies gebruikte;
  • twee sterren als je er een of twee meer gebruikte;
  • één ster daarboven.

Het kader van een lus telt als één instructie, net als elke instructie erin. Het minimum is voor elk niveau berekend: er bestaat altijd een programma dat alle drie de sterren oplevert. Je sterren en je voortgang blijven in je browser, zonder account en zonder registratie. De knop Niveaus toont het overzicht van de drie werelden, de sterren die je verdiend hebt en de niveaus die nog vergrendeld zijn: elk niveau dat je haalt, opent het volgende.

De ranglijst

Elk niveau dat je haalt, levert punten op, en je score op de ranglijst is het totaal van al je niveaus. Latere werelden zijn meer waard: in de tuin krijg je 50 punten voor drie sterren, 40 voor twee en 30 voor één; de werkplaats telt dubbel, de fabriek driedubbel. Alle vierentwintig niveaus met het kleinste aantal instructies zijn samen 2.400 punten waard.

Elk niveau telt één keer, voor je beste programma. Een programma inkorten voor een extra ster laat je totaal stijgen; een niveau slechter overdoen kost je niets, en de mislukte pogingen voordat het lukt evenmin: alleen het programma dat alle sterren opraapt, telt. De ranglijst houdt alleen gecontroleerde programma's bij: de server voert je programma opnieuw uit op hetzelfde speelbord, instructie per instructie, voordat hij de score aanvaardt. De eerste keer dat je een niveau haalt, vraagt het spel een schuilnaam, en daarna wordt je totaal vanzelf verstuurd, zonder je spel te onderbreken.

Wat het spel echt leert

Achter zijn uiterlijk van klein spelletje traint Programmeer de robot de basisideeën die je in elke inleiding tot programmeren tegenkomt.

  • Volgorde. Een programma is een lijst instructies die in volgorde worden uitgevoerd, een voor een. Verwissel twee pijlen, en het is al een ander programma.
  • Vooruit plannen. Je moet de hele route uitdenken voor je de robot start. Je stuurt niet, je plant: dat is het grote verschil tussen spelen met een controller en programmeren.
  • Fouten opsporen. Mislukt het, dan begin je niet alles opnieuw: je zoekt de foute instructie en verbetert ze. Het spel toont ze in het rood, en het programma blijft staan zodat je het kunt herstellen.
  • Optimaliseren. Een weg vinden volstaat niet voor drie sterren: je hebt de kortste nodig. Niveaus met meerdere sterren laten je nadenken over de volgorde waarin je ze opraapt.
  • Lussen. Een patroon herkennen dat zich herhaalt, een trede van een trap, een zijde van een vierkant, en het maar één keer opschrijven. Dat is de eerste echte abstractie in programmeren: je beschrijft niet langer elke stap, je beschrijft de regel.

Geen van die ideeën hoeft vooraf uitgelegd te worden. Je ontdekt ze door te mislukken, en dan door te slagen.

Een spel voor de klas en voor thuis

Een robot over een rooster laten bewegen is een klassieke eerste programmeeractiviteit op de basisschool, eerst met pijlen, dan met instructies om te draaien. Scholen in Nederland en Vlaanderen besteden steeds vaker aandacht aan computationeel denken: problemen opdelen, patronen herkennen, een stappenplan maken. De lus “herhaal” is een van de allereerste ideeën die je daarna in een echte programmeertaal leert, en de fabriek bereidt daar rechtstreeks op voor.

Het spel vervangt de klas niet, maar het laat kinderen thuis vijf minuten oefenen, zonder materiaal. Voor een ouder is het ook een mooie manier om mee te doen: speel naast je kind en vraag het om hardop te zeggen wat de robot gaat doen, voor het op Starten drukt. Het programma uitspreken voor je het uitvoert, is de beste manier om je eigen fouten te vinden.

Tips

  • Volg de route met je vinger op het speelbord voor je instructies toevoegt. Eén vakje, één pijl.
  • Tel de vakjes. De meeste fouten in de tuin zijn één pijl te veel of te weinig, niet de verkeerde richting.
  • Kijk in de werkplaats naar de ogen van de robot. Ze tonen altijd naar welke kant hij zal bewegen. Vraag je voor elke draai af: aan welke kant is zijn links?
  • Botst de robot ergens tegen, maak het programma dan niet leeg: kijk naar de rode instructie, en alleen naar die.
  • Voor drie sterren zoek je de volgorde van de sterren die terugkeren vermijdt. Beginnen met de dichtstbijzijnde is niet altijd het kortst.
  • Gebruik de knop Snel als je zeker bent van je programma, en de gewone snelheid als je wilt zien waar het misloopt.
  • Zoek in de fabriek eerst het patroon. Volg de route met je vinger en vind het stuk dat precies hetzelfde terugkomt: dat gaat in de lus. Tel dan hoeveel keer het terugkomt.

Meer leerspellen vind je bij de educatieve spellen, of probeer Wolf, geit en kool en Logische poorten.

Veelgestelde vragen

Voor welke leeftijd is dit spel?

Vanaf zes jaar voor de eerste wereld, waarin niets te lezen valt: vier pijlen zijn genoeg. De werkplaats, met haar draaien vanuit de robot gezien, past bij kinderen vanaf zeven of acht jaar, en de fabriek met haar lussen vanaf acht of negen. Volwassenen vinden er een echte denkpuzzel in zodra ze overal drie sterren willen.

Wat is een lus?

Een instructie die andere instructies bevat en ze meerdere keren uitvoert. “Herhaal 4 keer: vooruit, rechtsaf draaien” laat de robot rond een vierkant lopen. In plaats van acht instructies schrijf je er drie.

Moet ik kunnen programmeren?

Nee. Het spel gebruikt geen programmeertaal en geen technische woorden. Het is juist een eerste stap naar programmeren, voor je echte code schrijft.

Waarom draait de robot de verkeerde kant op?

Omdat “links” en “rechts” die van de robot zijn, niet die van jou. Kijkt hij naar de onderkant van het scherm, dan is zijn links aan jouw rechterkant. Kijk voor elke draai welke kant zijn ogen op wijzen.

Hoe haal ik drie sterren?

Door zo weinig mogelijk instructies te gebruiken. Het getal dat je moet halen, staat aan het eind van elk niveau dat je haalt. Er bestaat altijd een programma dat het haalt.

Is er een ranglijst?

Ja: die telt het totaal aan punten van de niveaus die je gehaald hebt, en een korter programma is er meer waard. De vierentwintig niveaus zijn voor iedereen dezelfde, en je speelt ze in je eigen tempo.

Wordt mijn voortgang bewaard?

Ja, in je browser, zonder account en zonder registratie. Wis je de gegevens van de site of wissel je van toestel, dan begin je opnieuw bij het eerste niveau.

Kan ik een niveau opnieuw spelen dat ik al gehaald heb?

Ja, op elk moment, via de knop Niveaus. Alleen je beste resultaat wordt bewaard: opnieuw spelen kost je nooit sterren.

Wat gebeurt er als het programma te kort is?

De robot stopt na de laatste instructie en het spel zegt hoeveel sterren er nog op te rapen zijn. Voeg de ontbrekende instructies gewoon achteraan toe.

Werkt het spel op smartphones en tablets?

Ja. Alles gebeurt door op grote knoppen te tikken, zonder slepen, en het speelbord past zich aan de grootte van je scherm aan. Op een computer kun je het ook volledig met het toetsenbord spelen.

Meer educatieve spelletjes

Educatieve spellen
  • Nimspel
    Neem om de beurt stokjes en laat het laatste niet aan de vos. Twaalf niveaus om de winnende strategie te leren.
  • Tafels oefenen
    Voer een hongerig monster: tik op het fruit met het juiste antwoord en kijk hoe het groeit.
  • Landen op de kaart
    Er wordt een land genoemd: tik het aan op de kaart. 162 landen, alle werelddelen, tien niveaus met sterren.
  • Torens van Hanoi
    Verplaats de toren schijf voor schijf, zonder ooit een grote op een kleine te leggen. Tien niveaus, tot twaalf schijven en vier staven.
  • Plantencel en fotosynthese
    Herken de organellen op een echte schooltekening, zet dan de fotosynthese aan en kijk hoe het blad tot leven komt.
  • Wolf, geit en kool
    De wolf eet de geit op, de geit eet de kool op: zet iedereen over. Twaalf raadsels, en missers die je aan het lachen maken.
  • Stroomkringen
    Draai de draden, sluit de kring en laat de lampjes branden: serie, parallel en kortsluiting, in vierentwintig niveaus.
  • Tangram
    Zeven stukken, één silhouet om te vullen: dertien figuren en een album om compleet te maken.