J10M

Joue 10 minutes.

Couyon: spelregels en online spelen

Het slagenspel uit de Ardennen met vier: neem de troef, haal de punten en veeg je vijf krijtstreepjes uit.

Vanaf 14 jaar

Ontdek het op Google Play

Couyon, ook gespeld als couillon, is een slagenspel uit de Ardennen en Wallonië, het Franstalige zuiden van België, dat sinds het einde van de negentiende eeuw in cafés en keukens gespeeld wordt. Vierentwintig kaarten, vier spelers, twee teams, vier slagen per ronde: het gaat snel, je begrijpt het in twee minuten, en je speelt door tot het krijt is uitgeveegd. Het is een dorpsspel, doorgegeven van tafel tot tafel, en elke vallei heeft zijn eigen variant. Dit is de meest gangbare versie, die je van het ene eind van de streek tot het andere tegenkomt.

Hier zit je meteen aan een volle tafel, zonder op iemand te wachten. Drie computerspelers nemen de andere plaatsen in: Noord is je partner, West en Oost zijn je tegenstanders. Je hoeft niets te installeren en geen account te maken. De tafel verschijnt in je browser, op een computer en op een smartphone, en je speelt met de muis, met een vinger of volledig met het toetsenbord.

Ken je belote of klaverjassen, vergeet dan meteen één ding: bij couyon wordt de troefboer niet de sterkste kaart. De volgorde blijft overal dezelfde, en de aas blijft de baas.

De spelregels van couyon

Een spel bestaat uit meerdere rondes, tot een team zijn vijf krijtstrepen heeft uitgeveegd. Er wordt met de klok mee gespeeld: na jou is je linkerbuur aan de beurt om te bieden en te spelen.

De gever deelt iedereen twee kaarten, en dan nog eens twee, te beginnen bij zijn linkerbuur. Iedereen heeft dus vier kaarten, en niet meer. Daarna draait de gever de zeventiende kaart om: haar kleur is de voorgestelde troef. De laatste zeven kaarten blijven gesloten op de stapel en worden nooit gedeeld. Dat is de bedoeling, en het geeft couyon zijn smaak: niemand weet precies wat er nog rondzwerft, en een ronde is nooit alle veertig punten waard.

Te beginnen bij de linkerbuur van de gever aanvaardt elke speler om de beurt de omgedraaide kleur als troef, of past. Wie als eerste aanvaardt, wordt de nemer, en de nemer komt uit in de eerste slag. Zijn partner speelt mee zonder dat iemand het hem vroeg: dat is het pittige van couyon, je neemt voor twee.

Passen alle vier, dan wordt de volgende kaart van de stapel omgedraaid en begint het bieden opnieuw, altijd bij de linkerbuur van de gever. Zo kan de stapel nog zeven nieuwe troefkleuren voorstellen. Neemt na de laatste nog altijd niemand, dan worden alle kaarten opgehaald en opnieuw gedeeld, en is de volgende speler gever.

Om een kaart te spelen, tik je erop in je hand of sleep je ze naar het midden van de tafel. Met het toetsenbord loop je met de pijltjestoetsen links en rechts door je hand, en Enter speelt de gekozen kaart. De kaarten die je mag spelen komen omhoog, de andere blijven gedimd: per ongeluk een verboden kaart spelen kan niet.

De kaarten en hun waarde

Het spel telt maar vierentwintig kaarten: van elke kleur de aas, heer, vrouw, boer, 10 en 9. Meer niet.

De rangorde is overal dezelfde, in troef en in de andere kleuren, en daarin verschilt couyon van belote: aas, heer, vrouw, boer, 10, 9, van hoog naar laag. De boer neemt het nooit over, de 9 ook niet. Een troefaas blijft een troefaas, en niets gaat erboven.

Punten zitten alleen in de prenten en de aas:

  • de aas is 4 punten waard;
  • de heer is 3 punten waard;
  • de vrouw is 2 punten waard;
  • de boer is 1 punt waard;
  • de 10 en de 9 zijn helemaal niets waard.

Alle kaarten samen zijn dus veertig punten waard. Maar omdat acht kaarten nooit gedeeld worden, de omgedraaide kaart en de zeven op de stapel, komen er in een ronde gemiddeld maar zo’n zevenentwintig punten in het spel, en nooit alle veertig. De laatste slag levert niets extra op: alleen de kaarten die erin zitten.

Wat je moet spelen

Bij couyon speel je niet zomaar wat je wilt. Bij elke slag bepalen de regels welke kaarten mogen, en ze zijn streng, zonder één uitzondering.

Je moet de gevraagde kleur bekennen als je die hebt. En dat is niet alles: je moet ook hoger spelen dan de hoogste kaart van die kleur die al op tafel ligt, als dat kan. Je aas bewaren voor later terwijl de heer net gevallen is, gaat niet.

Heb je de gevraagde kleur niet, dan moet je troeven. En ligt er al een troef, dan moet je overtroeven: een hogere troef spelen. Kun je dat niet, dan speel je een lagere troef; ondertroeven mag als er niets anders kan.

Let op: je partner verandert hier niets. Ook als je partner de slag heeft, moet je troeven. Dit is geen belote: bij couyon is er nooit een uitzondering. Die strengheid maakt de rondes zo spannend, en verklaart waarom je soms een ronde verliest die je al gewonnen waande.

Heb je de gevraagde kleur niet en ook geen troef, dan gooi je bij wat je wilt. De slag gaat naar de hoogste troef als er een ligt, anders naar de hoogste kaart van de gevraagde kleur. Wie de slag haalt, komt uit in de volgende. Vier slagen, zestien kaarten, en de ronde is voorbij.

De telling met krijt

Elk team begint met vijf strepen in krijt, en wint als het ze allemaal heeft uitgeveegd. Dat is het hart van het spel, en daar komt ook zijn woordenschat vandaan.

Na elke ronde telt elk team de punten van de kaarten die het binnenhaalde. Het team van de nemer slaagt als het strikt meer punten heeft dan de tegenstanders:

  • de nemer haalt het: zijn team veegt een streep uit, en de tegenstanders blijven staan;
  • de nemer haalt het niet: zijn team krijgt er een streep bij, en de tegenstanders vegen er een uit. Nemen zonder het te halen kost je dus dubbel.

En dan is er het geval dat iedereen onthoudt: precies evenveel punten aan beide kanten. Waalse spelers zeggen dan dat het krijt “in het gat” zit. De ronde telt niet, niemand scoort, er wordt opnieuw gedeeld, en de volgende ronde telt dubbel: twee strepen in plaats van één, aan beide kanten, met precies dezelfde regels. Eindigt ook die vervangronde gelijk, dan blijft de verdubbeling gelden, maar ze stapelt niet: je speelt nooit voor vier strepen.

Het eerste team dat zijn vijf strepen heeft uitgeveegd, wint het spel. Omdat een ronde nooit beide teams tegelijk laat zakken, is er nooit een gelijkspel om te beslechten.

Je score en de ranglijst

Je score hangt af van het verschil tussen de twee teams aan het einde van het spel: duizend punten, plus honderd per streep die je tegenstanders nog hadden, min honderd per streep die jij nog had. Winnen zonder je tegenstanders één ronde te gunnen, is dus minstens vijftienhonderd punten waard, en meer als ze er strepen bij kregen omdat ze als nemer faalden; nipt winnen levert elfhonderd op. Ook een verloren spel komt op de lijst, onder de duizend: een nederlaag is eervol, en ze telt mee.

Het spel moet uitgespeeld zijn om mee te tellen. De ranglijst toont hoeveel rondes je nodig had: een kort spel is een goed gespeeld spel. De server speelt het hele spel opnieuw af vanuit de beginwaarde en jouw beslissingen, deelt dezelfde kaarten, laat de drie computerspelers precies hetzelfde spelen en rekent de score opnieuw uit: niets valt te vervalsen.

Tips voor couyon

Tel eerst je troeven. Vier kaarten is weinig. Twee stevige troeven, of een troefaas met gezelschap, zijn vaak genoeg om te nemen. Een aas in een andere kleur is bijna zeker een slag, want er zitten maar vijf zwakkere kaarten achter.

Denk aan je plaats bij het bieden. Spreek je als eerste, dan weet je niets van de anderen en neem je een echt risico; spreek je als laatste, dan hebben drie spelers die kleur al geweigerd, en dat is kostbare informatie.

Vergeet niet dat er acht kaarten op de stapel slapen. De kaart die je mist, zit misschien in niemands hand. Een losse heer kan best de hoogste kaart zijn als de aas nooit gedeeld werd.

Geef zo weinig mogelijk weg. Kun je de slag niet halen, laat dan je goedkoopste kaart gaan: elke prent die je legt, gaat naar de tegenstanders. Voed daarentegen je partner als de slag van hem is, zeker als je als laatste speelt: zijn punten zijn jouw punten.

Pas op voor de dubbele ronde. Nadat het krijt in het gat zat, levert nemen dubbel zoveel op en is het dubbel zo gevaarlijk. Dat is het moment om twee keer te tellen.

Houd je van Belgische slagenspellen, dan spelen Manillen en Vlaams manillen ook met vier in twee teams, met de tien als hoogste kaart, en bij Kleurenwiezen zoek je elke ronde een nieuwe maat. Belote is nog een klassieker met een partner, en alle andere vind je bij de kaartspellen.

Veelgestelde vragen

Speel je couyon echt met vierentwintig kaarten? Ja. Alles van 2 tot 8 gaat uit het spel, en je houdt de aas, heer, vrouw, boer, 10 en 9 over: zes kaarten per kleur.

Is de boer de sterkste troef, zoals bij belote? Nee, en dat is het eerste wat je moet vergeten als je van belote of klaverjassen komt. Bij couyon verandert de volgorde nooit: de aas is de baas, in troef en overal.

Waarom worden acht kaarten nooit gedeeld? Omdat de regel zegt dat elke speler er maar vier krijgt. De omgedraaide kaart en de zeven kaarten van de stapel blijven opzij, zodat er altijd iets onbekends in de telling zit.

Wat betekent “het krijt zit in het gat”? Zo noemt het spel een ronde waarin beide teams precies evenveel punten halen. De ronde vervalt, er wordt opnieuw gedeeld, en de volgende ronde telt dubbel.

Mag ik weigeren te troeven als mijn partner de slag heeft? Nee. Couyon kent geen uitzondering: zonder de gevraagde kleur troef je, en je overtroeft als je kunt, wie de slag ook heeft.

Wat gebeurt er als niemand neemt? De volgende kaart van de stapel wordt omgedraaid en het bieden begint opnieuw, altijd bij de linkerbuur van de gever. Raakt de stapel op zonder nemer, dan wordt er opnieuw gedeeld en schuift de gever door.

Kan ik met het toetsenbord spelen? Volledig. De pijltjestoetsen lopen door je hand, Enter speelt de kaart, en met Tab bereik je de knoppen om te nemen en te passen. De focus is altijd zichtbaar, en voor schermlezers wordt elke gespeelde kaart voorgelezen.

Telt een verloren spel mee voor de ranglijst? Ja. Elk uitgespeeld spel wordt bewaard, gewonnen of verloren. Een nipte nederlaag levert meer op dan een pak slaag, en veel meer dan een opgegeven spel, dat niets oplevert.

Meer kaartspellen

Kaarten
  • Ga vissen
    Het parenspel van één tegen één, alleen of met vrienden: vraag om een kaart, let op wat de ander bij jou vraagt, en leg meer paren neer.
  • Boerenbridge
    Het slagenspel dat op en neer gaat: voorspel precies hoeveel slagen je haalt, met drie tot acht spelers.
  • Hartenjagen
    Het omgekeerde slagenspel: ontwijk de harten, ontloop schoppenvrouw en eindig met het laagste totaal.
  • Coinche
    Belote met biedingen in punten: bied van 80 tot capot, en doubleer het contract van de tegenpartij.
  • Manillen
    Het slagenspel uit Vlaanderen en Noord-Frankrijk: de tien is de hoogste kaart, en je moet hoger spelen zodra het kan.
  • Vlaams manillen
    Manillen zoals in West-Vlaanderen: de gever kiest de troef, je verdubbelt met “ik ga mee”, en je speelt tot 101.
  • Frans tarot
    Achtenzeventig kaarten, eenentwintig troeven en de Excuse: neem de hond en haal je contract, alleen tegen drie.
  • Tri Peaks solitaire
    Haal kaarten weg die één hoger of één lager zijn dan de aflegstapel, in lange reeksen, tot de drie toppen verdwenen zijn. Alleen of in een wedstrijd met anderen.