J10M

Joue 10 minutes.

Botten van het lichaam

Een skelet, een gevraagd bot: klik op de juiste plek. Twaalf botten, twee niveaus.

Vanaf 10 jaar

Een menselijk skelet, van voren gezien, vult het scherm. Erboven verschijnt een regel: “Klik op het dijbeen.” Je klikt op het bot dat volgens jou klopt, en het spel antwoordt meteen. Twaalf botten per spel, willekeurig getrokken, nooit twee keer hetzelfde.

Meer is het spel niet. Geen lijstje om af te vinken, geen antwoord om te typen, geen reflexen nodig: je moet weten waar het bot zit, en het aanwijzen. Dat is iets heel anders dan een naam herkennen in een meerkeuzevraag. Veel mensen weten dat het sleutelbeen bestaat en ergens bij de schouder zit; veel minder mensen onderscheiden het in één keer en zonder aarzelen van het schouderblad.

Voor je eerste klik kies je een van de twee niveaus: Eenvoudig, met vijftien botten die je op de basisschool leert, en Gevorderd, met vijfentwintig botten, tot op de handwortel en de voetwortel. Het spel gebruikt de Nederlandse namen uit de schoolboeken biologie, geen Latijn: spaakbeen en ellepijp, niet radius en ulna. Het opent gratis in je browser, zonder registratie en zonder downloaden, met je vinger op een smartphone of met de muis op een computer. Het hoort bij de educatieve spellen van de site, en het is een handige manier om de botten van het menselijk lichaam te oefenen voor een toets biologie (in Vlaanderen vaak natuurwetenschappen, op de basisschool wereldoriëntatie) of gewoon uit nieuwsgierigheid. Het volgt geen officieel leerplan; het skelet is wel overal hetzelfde.

Zo speel je

Het startscherm vraagt eerst je niveau, en die keuze kun je onderweg niet meer veranderen. Daarna verschijnt bovenaan de vraag: het spel noemt een bot, en jij zoekt het op het skelet. Heb je het goed, dan licht het bot op en komt de volgende vraag.

Heb je het mis, dan wordt het bot waarop je klikte als fout gemarkeerd en blijft de vraag open. Je hebt drie pogingen; bij de derde misser toont het spel het bot dat het bedoelde, lang genoeg om er goed naar te kijken, en gaat dan verder.

Een klik op een lege plek, naast elk bot, kost niets. Je mag de cursor rondbewegen, inzoomen, zoeken: alleen een klik op een ander bot telt als fout. Het spel straft niet wie zoekt, wel wie dingen door elkaar haalt.

Botten die in paren voorkomen, tellen aan beide kanten. Vraagt het spel “het dijbeen”, dan zijn het linker en het rechter allebei goed, en dat geldt ook voor het sleutelbeen, het schouderblad, het opperarmbeen of het scheenbeen. Het spel test de plaats, niet links en rechts.

Een spel gaat altijd door tot de twaalfde vraag. Geen uitschakeling, geen vroegtijdig einde na een fout: ook een spel dat slecht begint, speel je uit, en je score gaat met het twaalfde antwoord naar de ranglijst.

De twee niveaus

Eenvoudig komt overeen met wat kinderen op de basisschool leren: vijftien botten of groepen botten, met de namen die iedereen gebruikt.

  • De schedel: de benige doos van het hoofd, uit verschillende vergroeide botten, die de hersenen beschermt.
  • De kaak: het bot onderaan het gezicht, het enige beweegbare bot van het hoofd.
  • De wervelkolom: de stapel wervels van de onderkant van de schedel tot het bekken, die het ruggenmerg beschermt.
  • De ribben: de bogen van de borstkas, twaalf paar, die vanaf de wervelkolom naar voren buigen.
  • Het borstbeen: het platte bot midden op de borst, waaraan de ribben vastzitten.
  • Het sleutelbeen: het lange, gebogen bot net onder de hals, tussen het borstbeen en de schouder.
  • Het schouderblad: het grote, platte, driehoekige bot achteraan de schouder.
  • Het opperarmbeen: het enige bot van de bovenarm, van de schouder tot de elleboog.
  • Het spaakbeen: een van de twee botten van de onderarm, aan de kant van de duim.
  • De botten van de hand: pols, handpalm en vingers samen.
  • Het bekken: de komvormige ring van bot die de romp draagt en waarin beide dijbenen scharnieren.
  • Het dijbeen: het bot van de dij, van de heup tot de knie, en het langste bot van het menselijk lichaam.
  • De knieschijf: het kleine ronde bot vooraan op de knie.
  • Het scheenbeen: het dikke bot vooraan in het onderbeen, waarmee je tegen de hoek van de salontafel stoot.
  • De botten van de voet: hiel, voetboog en tenen samen.

Gevorderd verdeelt het skelet fijner: de hand en de voet elk in drie delen, de wervelkolom in vier stukken, het bekken en de onderarm in aparte botten.

  • De schedel: de hersenpan zelf, zonder de kaak.
  • De onderkaak: het beweegbare bot dat net voor het oor scharniert.
  • De halswervels: de zeven wervels van de nek, de hoogste en de beweeglijkste.
  • De borstwervels: de twaalf wervels van het midden van de rug, waaraan de ribben vastzitten. De tekening toont ze voor de borstkas, in de middellijn van het lichaam.
  • De lendenwervels: de vijf wervels van de onderrug, de zwaarste.
  • Het heiligbeen: het driehoekige bot dat de wervelkolom onderaan afsluit: vijf vergroeide wervels, ingeklemd tussen de twee heupbeenderen.
  • Het stuitbeen: het kleine benige puntje aan het einde van het heiligbeen, uit een paar piepkleine wervels.
  • Het sleutelbeen: de S-vormige staaf tussen het borstbeen en de schouder.
  • Het schouderblad: het platte, driehoekige bot tegen de bovenrug.
  • Het borstbeen en de ribben, zoals in Eenvoudig.
  • Het heupbeen: het grote platte bot aan elke kant van het bekken; twee heupbeenderen, het heiligbeen en het stuitbeen vormen samen het bekken.
  • Het opperarmbeen: het bot van de bovenarm.
  • Het spaakbeen: het onderarmbeen aan de kant van de duim, dat draait als je je hand omkeert.
  • De ellepijp: het andere onderarmbeen, aan de kant van de pink; het uiteinde vormt de punt van de elleboog.
  • De handwortelbeentjes: de acht kleine botjes van de pols, in twee rijen.
  • De middenhandsbeentjes: de vijf lange botten van de handpalm, één per vinger.
  • De vingerkootjes: drie per vinger, twee voor de duim.
  • Het dijbeen: het langste bot van het skelet.
  • De knieschijf: het ronde bot vooraan op de knie.
  • Het scheenbeen: het binnenste, dragende bot van het onderbeen, het dikste van de twee.
  • Het kuitbeen: het dunne bot aan de buitenkant van het been, naast het scheenbeen.
  • De voetwortelbeentjes: de zeven botten achteraan de voet, waaronder het hielbeen en het sprongbeen.
  • De middenvoetsbeentjes: de vijf lange botten van de voetzool, tussen de voetwortel en de tenen.
  • De teenkootjes: de kootjes van de tenen.

De wervelkolom lees je van boven naar beneden: zeven halswervels in de nek, twaalf borstwervels in de rug, vijf lendenwervels in de onderrug, dan het heiligbeen en het stuitbeen. In Eenvoudig tellen de eerste drie stukken samen als één antwoord, de wervelkolom, en hoort het heiligbeen bij het bekken; in Gevorderd moet je het juiste stuk raken.

Score en ranglijst

De puntentelling beloont zekerheid meer dan volharding:

  • een bot dat je in één keer vindt, is 1.000 punten waard;
  • elke klik op een ander bot haalt 300 punten van die vraag af;
  • bij de derde misser toont het spel het bot en levert de vraag niets op;
  • tijd kost 1 punt per tiende van een seconde;
  • een klik op een lege plek kost niets.

Een vraag die je bij de tweede poging vindt, is dus nog 700 punten waard, en 400 bij de derde: jezelf verbeteren loont nog. Maar lukraak klikken kost meer dan tien seconden langer nadenken, want tien seconden zijn honderd punten waard en een fout driehonderd.

Eenvoudig telt voor 70% van het totaal; Gevorderd is het referentieniveau, met een theoretisch maximum van 12.000 punten. Er is één ranglijst voor beide niveaus, en net die verhouding maakt dat mogelijk. Eenvoudig is dus geen kortere weg naar een betere plaats: met dezelfde kennis levert Gevorderd meer op. Het blijft wel de juiste keuze om op te warmen, voor een kind, of om snel te spelen zonder over de namen te struikelen. De beste scores staan op de ranglijst van Botten van het lichaam.

Elk spel trekt zijn eigen twaalf botten: een vaste lijst die voor alle spelers gelijk is, staat in twee minuten op een forum. De andere spellen van de site die op kennis steunen in plaats van op behendigheid, volgen dezelfde regel.

Ezelsbruggetjes om ze niet meer te verwarren

Spaakbeen en ellepijp. De naam helpt je al: het spaakbeen draait als de spaak van een wiel, en die draaiing keert je handpalm om; het zit aan de kant van de duim. De ellepijp blijft liggen, aan de kant van de pink, en vormt de punt van de elleboog: elle-pijp, elle-boog.

Scheenbeen en kuitbeen. Het scheenbeen is het dikke bot aan de binnenkant, dat je gewicht draagt en dat je vooraan je been onder de huid voelt, op je scheen. Het kuitbeen is het dunne bot aan de buitenkant, als een stokje naast het scheenbeen, verstopt achter de spieren van de kuit.

Heiligbeen en stuitbeen. Het heiligbeen is breed en driehoekig, ingeklemd tussen de twee heupbeenderen, uit vijf vergroeide wervels. Het stuitbeen is veel kleiner, helemaal onderaan, aan de punt ervan. De volgorde verandert nooit: lendenwervels, heiligbeen, stuitbeen.

Wortel, midden, kootjes. Drie verdiepingen, altijd in die volgorde van de arm naar de vingertoppen: de handwortelbeentjes in de pols, de middenhandsbeentjes in de handpalm, de vingerkootjes in de vingers. De voet volgt dezelfde logica, met voetwortelbeentjes, middenvoetsbeentjes en teenkootjes: wie de ene kent, krijgt de andere er gratis bij.

Schouderblad en sleutelbeen. Samen vormen ze de schouder, maar het sleutelbeen zit vooraan, horizontaal, zichtbaar onder de huid onderaan de hals; het schouderblad zit achteraan, plat en breed, op de bovenrug. Van voren is het sleutelbeen de rechte staaf van het borstbeen naar de schouder, en het schouderblad wat verder naar buiten uitsteekt.

Loop het skelet tot slot van boven naar beneden af voor je klikt, in plaats van te springen naar waar je oog toevallig viel: de meeste fouten zijn te snelle klikken op het bot naast het juiste.

Leer je graag anatomie door aan te wijzen, probeer dan Organen van het lichaam, dat op dezelfde manier werkt voor het hart, de longen en de rest van wat het skelet beschermt.

Veelgestelde vragen

Is deze skeletquiz gratis?

Ja, helemaal, zonder registratie en zonder downloaden. Hij opent in je browser op een computer, een tablet of een smartphone. Alleen wie een score naar de ranglijst stuurt, kiest een spelersnaam.

Moet ik de Latijnse namen kennen?

Nee. Het spel gebruikt overal de Nederlandse namen uit de schoolboeken. Eenvoudig houdt het bij de woorden van alledag: schedel, kaak, ribben, bekken, knieschijf. Gevorderd voegt de fijnere namen toe, zoals ellepijp, kuitbeen, heiligbeen en handwortelbeentjes, zodat je stap voor stap van het ene naar het andere niveau gaat.

Hoeveel botten heeft het menselijk lichaam?

Een volwassene heeft er 206. Een pasgeboren baby heeft er meer, want verschillende botten groeien tijdens de groei aan elkaar; het heiligbeen begint bijvoorbeeld als vijf aparte wervels. Het langste is het dijbeen; het kleinste is de stijgbeugel, een van de gehoorbeentjes in het middenoor, amper een paar millimeter lang.

Hoe hou ik de drie soorten wervels uit elkaar?

Aan hun plaats en aan wat eraan vastzit. De zeven halswervels dragen het hoofd en vormen de nek, boven de sleutelbeenderen. De twaalf borstwervels vullen de rug en dragen de ribben: één paar per wervel. De vijf lendenwervels, de zwaarste, staan alleen tussen de laatste rib en het bekken. In Eenvoudig tellen ze alle drie als één antwoord.

Tellen botten in paren aan beide kanten?

Ja. Voor het dijbeen, het sleutelbeen, het opperarmbeen, het spaakbeen, het scheenbeen en elk bot dat in paren voorkomt, zijn links en rechts allebei goed. De vraag gaat over de plaats van het bot in het lichaam, niet over links en rechts.

Kan ik met het toetsenbord spelen?

Ja, helemaal. Met Tab ga je van de ene zone van het skelet naar de volgende, en met Enter of de spatiebalk kies je de zone waarop je staat. De zones worden met een nummer aangekondigd, niet met een naam, anders zou het toetsenbord het antwoord verraden. Elk resultaat komt in een tekstzone die schermlezers voorlezen.

Kan een spel vroegtijdig eindigen?

Nee. Alle twaalf vragen worden altijd gesteld, ook na een reeks fouten: bij de derde misser toont het spel het bot en gaat verder. Je score wordt berekend en verstuurd bij het twaalfde antwoord. Hou je van dit soort oefeningen, dan werkt Cijfergeheugen precies andersom: daar maakt één fout een einde aan het spel.

Meer educatieve spelletjes

Educatieve spellen
  • Chemische elementen
    Zoek de elementen in het periodiek systeem. Twintig rondes, drie niveaus.
  • Uitvindingen op volgorde
    Zet de grote uitvindingen in de volgorde van de tijd. Drie niveaus, 160 jaartallen.
  • Het zonnestelsel
    Rangschik de planeten en manen op afstand of op grootte. Drie niveaus, dertig hemellichamen.
  • Organen van het lichaam
    Er wordt een orgaan gevraagd: klik op de juiste plek op de plaat. Tien organen, twee niveaus.
  • Programmeer de robot
    Zet de instructies achter elkaar, start de robot en verzamel alle sterren. Vierentwintig niveaus, lussen inbegrepen, om te leren programmeren.
  • Nimspel
    Neem om de beurt stokjes en laat het laatste niet aan de vos. Twaalf niveaus om de winnende strategie te leren.
  • Tafels oefenen
    Voer een hongerig monster: tik op het fruit met het juiste antwoord en kijk hoe het groeit.
  • Landen op de kaart
    Er wordt een land genoemd: tik het aan op de kaart. 162 landen, alle werelddelen, tien niveaus met sterren.