Jacht door Europa
Een dief vlucht van stad naar stad. Lees de aanwijzingen, volg het spoor en ontmasker de dader.
Vanaf 10 jaar
Ranglijst
Ranglijst laden…
Er is een kostbaar voorwerp verdwenen. De dader is ’s nachts de stad uit geglipt en staat sindsdien niet meer stil: een trein, een luchthaven, een busstation, elke dag een nieuwe stad. Jij zit de verdachte op de hielen, met beperkte tijd en een rij getuigen die iemand hebben zien passeren zonder te weten wie.
Meer is het spel niet. Bij elke halte krijg je drie tot vijf steden om uit te kiezen. Maar één is de juiste. Om die te vinden lees je de aanwijzingen — een rivier, een munt, een taal, een bekend bouwwerk, de richting waarin de verdachte vertrok — en leg je ze naast wat je over Europa weet. Verder niets. Geen reflexen, geen kliksnelheid, geen geluk: dit spel win je door na te denken.
Zoek je een gratis aardrijkskundespel over Europa dat aanvoelt als een detectiveverhaal in plaats van een overhoring? Dan ben je hier goed. Het past bij nieuwsgierige kinderen vanaf een jaar of tien, bij leerlingen die hun topografie van Europa willen opfrissen, en bij volwassenen die willen weten wat ze echt over hun eigen werelddeel weten. Je speelt online in je browser, zonder downloaden en zonder account.
Dertig steden, vijftien soorten aanwijzingen
De kaart telt dertig steden, van Lissabon tot Tallinn en van Oslo tot Athene. Zevenentwintig daarvan zijn hoofdsteden; drie zijn grote steden die het niet zijn: Barcelona, Milaan en München. Die staan er met reden: juist zij zijn de overtuigendste valse sporen. Daarom gaat de jacht van stad naar stad, en niet altijd van hoofdstad naar hoofdstad.
Elke stad draagt een vijftiental controleerbare feiten: de rivier die erdoor stroomt, of het ontbreken ervan; de zee waaraan ze ligt, of het feit dat ze in het binnenland ligt; de munt waarmee je er betaalt; de taal die er gesproken wordt en de taalfamilie waartoe die behoort; het deel van Europa; of het een hoofdstad is; het bekendste bouwwerk; en soms een typisch gerecht.
Vijf andere feiten komen eerder uit een reisgids dan uit een atlas: de tijd daar vergeleken met Parijs, of het land bij de Europese Unie hoort, of de stad een metro heeft, de naam van de luchthaven — Schiphol, Kastrup, Ferenc Liszt, Chopin — en de figuur die voorgoed aan de stad vastzit: Kafka in Praag, Gaudí in Barcelona, Andersen in Kopenhagen. De luchthaven en de beroemde naam wijzen elk op zich één enkele stad aan; de laatste aanwijzing van een etappe kan dus een bouwwerk, een luchthaven of een naam zijn.
Niet elke aanwijzing is een bewering. Sommige zeggen wat de stad níét is — “Het is geen Slavische taal die men daar spreekt”, “De stad ligt niet aan de Oostzee” — en die snoeien vaak een lijst in waar het precieze feit hem in één klap zou sluiten. Andere gaan helemaal niet over de stad waar de verdachte heen gaat, maar over de reis: de windrichting waarin de verdachte vertrok uit de stad waar jij nu bent, of hoe ver de reis ging. Die twee lees je af op de kaart, niet uit je herinneringen aan de les aardrijkskunde.
Zo speel je
Het spel begint met de keuze van de moeilijkheid, en die kun je onderweg niet meer veranderen.
- Makkelijk: vier steden om op te sporen, drie bestemmingen om uit te kiezen bij elke halte, drie verdachten.
- Normaal: zes steden, vier bestemmingen, vier verdachten.
- Moeilijk: acht steden, vijf bestemmingen, zes verdachten — en de aanwijzingen moeten harder werken, want er vallen meer kandidaten weg te strepen.
Je begint in de stad waar de diefstal plaatsvond. Daar wacht een getuige met de eerste aanwijzing voor deze etappe. Stel dat je leest: “De verdachte hoeft geen geld te wisselen: de stad ligt in de eurozone.” Er verschijnen vier steden: Wenen, Boedapest, Praag en Bratislava. Alleen Wenen en Bratislava betalen met de euro; in Boedapest betaal je met forinten, in Praag met Tsjechische kronen. De aanwijzing schrapt de helft van de lijst, en je moet nog kiezen tussen de laatste twee.
Dat is de bedoeling. De eerste aanwijzing is nooit genoeg. In het beste geval halveert ze de lijst, en dan sta je voor een keuze: waag je je kans met wat je al weet, of betaal je om meer te weten?
Je kunt een tweede aanwijzing vragen, en daarna een derde. De tweede beslist: van de aangeboden steden past er dan nog maar één. De derde noemt de stad zo goed als bij naam, via haar bouwwerk, haar luchthaven of haar beroemde figuur. Elke extra aanwijzing kost tien tijdpunten en tweehonderdvijftig punten van je score.
Kies je goed, dan kom je aan in de nieuwe stad, een getuige spreekt je aan en de volgende etappe begint. Kies je fout, dan wordt die stad doorgestreept, verlies je vijftien tijdpunten en probeer je opnieuw met dezelfde aanwijzingen en één mogelijkheid minder.
De teller Resterende tijd begint op honderd. Een juist antwoord kost er vijf, een fout antwoord vijftien, een aanwijzing tien. Valt hij op nul, dan is het spoor koud en stopt het spel: die partij komt niet op de ranglijst.
De verdachten
Met de knop Verdachten open je op elk moment hun fiches. Elke fiche toont een portret, een naam, een leeftijdsgroep, een haarkleur, een opvallend kenmerk, twee talen die de persoon spreekt en een beroep: de antiekhandel, de kunstrestauratie, de horlogemakerij, de handel in oude kaarten.
Ernaast stapelen de getuigenverklaringen zich op, één per stad die je bereikt. “De getuige zag een vrouw.” “De getuige zag rood haar.” “De verdachte zou gewerkt hebben in een archief.” Elke verklaring klopt voor de dader. De eerste strepen telkens minstens één onschuldige weg, tot er nog maar één naam overblijft; wat daarna nog komt, bevestigt alleen. Daarom spreekt het spel tot het einde over “de verdachte” en “de dader”, nooit over “hij” of “zij”: of het een man of een vrouw is, is zelf een aanwijzing.
Het spel streept niemand voor je weg. Je sluit de fiches zelf uit, met de knop Uitsluiten op elke kaart, en met Terugzetten op de lijst haal je iemand terug als je van gedachten verandert. Een spel dat de verdachten zelf wegstreepte, zou je de dader op een presenteerblaadje geven en de arrestatie van al haar spanning beroven. Hier is het vergelijken van verklaringen en fiches jouw werk.
In de laatste stad wordt de knop Bestemming de knop Arresteren. Je opent de fiches een laatste keer en wijst iemand aan. Juist: zaak opgelost, en er komen tweeduizend punten bij. Fout: de dader ontsnapt, en de partij telt toch voor de ranglijst, alleen zonder de bonus.
Score en ranglijst
Elke stad waar je het spoor van de dader oppikt, levert vijftienhonderd punten op. De rest komt erbij of gaat eraf:
- vijfhonderd punten minder voor elke verkeerde bestemming;
- tweehonderdvijftig minder voor elke extra aanwijzing die je vraagt;
- één punt minder per seconde die verstrijkt;
- tweeduizend erbij als je de juiste verdachte arresteert.
Een langere zaak is meer waard: een perfecte partij komt uit op ongeveer achtduizend punten in Makkelijk, elfduizend in Normaal en veertienduizend in Moeilijk, en een moeilijke zaak die je met een paar fouten oplost, verslaat nog altijd een foutloze makkelijke. De score zakt nooit onder nul. Een zaak die je tot de arrestatie speelt, telt altijd, opgelost of niet; een zaak die stopt omdat de tijd op is, telt niet.
De tikkende seconden geven het spel zijn echte spanning. Zonder die seconden zou iedereen die zijn aardrijkskunde goed kent op precies dezelfde score eindigen, en zou de ranglijst alleen tonen wie er het eerst was. Met die seconden moet je het weten én snel beslissen: een minuut twijfel kost een kwart van een aanwijzing.
De server speelt je hele partij opnieuw af op basis van je beslissingen alleen — de moeilijkheid, de steden die je koos, de aanwijzingen die je vroeg, de verdachte die je arresteerde — en rekent al de rest opnieuw uit: de route, de aangeboden steden, de aanwijzingen, de verdachten en de dader. De punten op je scherm zijn maar een voorproefje; die herberekening telt. De beste speurders vind je op de ranglijst van Jacht door Europa.
Elke zaak wordt nieuw getrokken: dezelfde route zie je geen twee keer. Een zaak die voor iedereen gelijk is, zou in drie regels op elk forum staan.
Tips om de dader te pakken
Lees de aangeboden steden vóór de aanwijzing. Kijk eerst naar de vier namen: dan weet je welke feiten ze van elkaar onderscheiden. Liggen er drie aan de Donau, dan gaat de aanwijzing niet over de rivier, maar over de munt, de taal of de richting die de verdachte nam.
Een ontkennende aanwijzing is evenveel waard als een bevestigende. “Daar spreekt men geen Pools” vertelt je niet wat men er wel spreekt, maar streept evenveel steden weg als een bewering. Lees het als een filter, niet als een uitvlucht.
Kijk naar de kaart als de aanwijzing over de reis gaat. “De verdachte verliet de stad richting het noordoosten”, “minder dan zeshonderd kilometer hiervandaan”: allebei controleer je met het blote oog op de kaart, zonder iets van de aangeboden steden te weten. Wie zijn topografie niet uit het hoofd kent, heeft er het meeste aan.
Taalfamilies zijn goud waard. Veel mensen weten dat Tsjechisch, Pools en Kroatisch Slavische talen zijn, zonder de rivier van Zagreb te kunnen noemen. Die aanwijzing hakt een lijst vaak in één klap in tweeën.
Wantrouw de munten. De euro geldt in eenentwintig van de dertig steden, dus “geen geld wisselen” schrapt bijna niets. “Er zijn kronen nodig” daarentegen herleidt de lijst meteen tot Denemarken, Zweden, Noorwegen en Tsjechië.
Een fout kost meer dan een aanwijzing. Vijftien tijdpunten tegen tien, en vijfhonderd scorepunten tegen tweehonderdvijftig. Twijfel je, betaal dan voor de aanwijzing: dat is goedkoper dan een verkeerde gok.
Open de fiches vanaf de tweede stad. Wie tot het einde wacht om alles te vergelijken, moet vijf verklaringen na elkaar herlezen terwijl de klok tikt. Onderweg uitsluiten kost niets en spaart tijd waar tijd telt.
De derde aanwijzing is een laatste redmiddel, geen eerste zet. Bouwwerk, luchthaven of beroemde naam: ze verraadt de stad, en ze is in totaal de duurste, want eerst betaal je de tweede. Bewaar ze voor de etappes waarin de eerste twee je echt in het duister laten.
In de les aardrijkskunde, of in Vlaanderen bij wereldoriëntatie, is één zaak in Makkelijk een goede opwarmer van een kwartier: de klas leest de aanwijzingen hardop, overlegt en kiest samen. Het spel volgt geen officieel leerplan, maar rivieren, munten, talen en windrichtingen komen in elk aardrijkskundeboek terug. Hou je van dit soort redeneren, probeer dan Hoofdsteden van de wereld of Vlaggen van de wereld, oefen je topografie met Landen op de kaart, of bekijk alle educatieve spellen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een account nodig? Nee. Het spel start met één klik, zonder registratie en zonder iets te installeren. Alleen wie een score naar de ranglijst stuurt, kiest een spelersnaam.
Hoelang duurt een partij? Van ongeveer vijf minuten in Makkelijk tot een minuut of tien in Moeilijk. Het is een denkspel, geen snelheidsspel — maar tijd telt mee in de score, dus twijfel heeft een prijs.
Mag ik de antwoorden online opzoeken? Dat werkt tegen je: elke seconde kost een punt. De aanwijzingen gaan over algemeen bekende feiten — grote rivieren, munten, talen, beroemde bouwwerken — en twee ervan, de richting en de afstand, lees je zo van de kaart. Te obscure feiten zijn bewust weggelaten.
Kloppen de feiten in het spel? Ja. De feiten over de dertig steden komen uit openbare bronnen en zijn een voor een nagekeken. Dubbelzinnige aanwijzingen zijn geschrapt: een stad waarvan de rivier alleen de buitenwijken doorkruist, krijgt in het spel geen rivier.
Waarom streept het spel de verdachten niet automatisch weg? Omdat het je dan het antwoord zou geven. Aan het einde wijzen de getuigenverklaringen altijd één persoon aan; het verband leggen is aan jou, en precies dat beloont de arrestatiebonus.
Wat gebeurt er als ik de verkeerde verdachte arresteer? De dader ontsnapt en je verliest de zaak, maar je score komt toch op de ranglijst — zonder de tweeduizend bonuspunten. Een zaak die je uitspeelt, telt altijd.
Kan ik dezelfde zaak opnieuw spelen? Nee. Elke partij trekt een nieuwe route, nieuwe verdachten en een nieuwe dader.
Kan ik alleen met het toetsenbord spelen? Ja, helemaal. Alles is bereikbaar met de Tab-toets, de panelen sluit je met Escape, en elke gebeurtenis wordt aangekondigd aan schermlezers. Geen enkele informatie hangt alleen van kleur af.
Meer educatieve spelletjes
Educatieve spellen- Vlaggen van de wereld
Herken de vlag, of zoek de vlag bij het land: twintig rondes, 162 landen. - Hoofdsteden van de wereld
De hoofdstad van een land, of het land van een hoofdstad: twintig rondes tegen de klok. - Botten van het lichaam
Een skelet, een gevraagd bot: klik op de juiste plek. Twaalf botten, twee niveaus. - Chemische elementen
Zoek de elementen in het periodiek systeem. Twintig rondes, drie niveaus. - Uitvindingen op volgorde
Zet de grote uitvindingen in de volgorde van de tijd. Drie niveaus, 160 jaartallen. - Het zonnestelsel
Rangschik de planeten en manen op afstand of op grootte. Drie niveaus, dertig hemellichamen. - Organen van het lichaam
Er wordt een orgaan gevraagd: klik op de juiste plek op de plaat. Tien organen, twee niveaus. - Programmeer de robot
Zet de instructies achter elkaar, start de robot en verzamel alle sterren. Vierentwintig niveaus, lussen inbegrepen, om te leren programmeren.