Galgje
Raad het woord letter voor letter voordat de laatste ballon knapt.
Vanaf 6 jaar
Ranglijst
Ranglijst laden…
Galgje draait om één verborgen woord. Je noemt een letter: zit ze in het woord, dan komt ze in elk vakje waar ze hoort; zo niet, dan is dat een misser. Aan jou om het hele woord te vinden voordat je één misser te veel maakt.
Hier heeft de galg plaatsgemaakt voor een klein figuurtje met zeven ballonnen, en de woorden komen uit een lijst van 796 gewone Nederlandse zelfstandige naamwoorden, met de hand gekozen en speciaal voor de Nederlandse versie geschreven, niet vertaald. Alles draait in je browser, zonder downloaden en zonder account, op een computer net zo goed als op een smartphone.
Zoek je een gratis galgje om online te spelen, als snel woordspelletje in de pauze of als opwarmer in de klas? Een woord kost je hier een minuut of twee, en elk spel trekt een nieuw woord.
Zo speel je
Het woord verschijnt als een rij lege vakjes, één per letter. Om een letter te noemen, tik je ze aan op het QWERTY-toetsenbord op het scherm, of je typt ze op je eigen toetsenbord.
Elke letter kun je maar één keer noemen. Zodra ze gespeeld is, wordt haar toets uitgeschakeld: met een vinkje als de letter in het woord zit, grijs en doorgestreept als dat niet zo is. Met één blik zie je wat je nog kunt proberen.
Een goede letter verschijnt overal waar ze voorkomt: heeft het woord twee keer een E, dan verschijnen ze allebei tegelijk. Je wint zodra alle letters van het woord gevonden zijn.
Zeven ballonnen in plaats van een galg
Bij het klassieke galgje teken je bij elke misser een stukje galg, streep na streep. Hier laat elke letter die niet in het woord zit een van de zeven ballonnen van het figuurtje knappen. Een teller met je missers blijft het hele spel in beeld.
Knapt de zevende ballon, dan is het spel verloren. Het woord verschijnt dan voluit, en de letters die je gemist hebt, worden gemarkeerd.
Je mag dus zes keer missen. Die marge smelt snel: een woord gebruikt gemiddeld maar zeven verschillende letters van de zesentwintig in het alfabet. De hele kunst is de juiste kiezen, in de juiste volgorde.
De ballonnen zijn alleen versiering: de teller en de meldingen voor schermlezers geven alle informatie, dus het spel is volledig speelbaar zonder het plaatje te zien.
De woorden om te raden
Het Nederlandse spel heeft een eigen woordenlijst, los van de Franse en de Engelse: 796 zelfstandige naamwoorden die een kind van zes kent, begrijpelijk in Vlaanderen en in Nederland. Dieren, eten, dingen in huis, plekken in de stad, speelgoed en sport: vuurtoren, pannenkoek, zandkasteel, trampoline, schatkaart. Er zitten geen eigennamen, merknamen of grove woorden tussen.
Elk woord telt 7 tot 11 letters. Woorden van acht letters komen het vaakst voor, ongeveer één op vier, en woorden van elf letters het minst, ongeveer één op acht. Veel woorden zijn samenstellingen, twee korte woorden aan elkaar: boomhut, zeepbel, regenboog, kinderwagen.
Er staan geen accenten of trema’s in de lijst. De IJ telt als twee letters, een I en een J, elk in een eigen vakje, zoals op elk toetsenbord: noem je de I, dan verschijnt de I van dolfijn, maar de J blijft verborgen tot je ook die noemt.
Wat veel spelers verrast: een lang woord is niet moeilijker dan een kort. Het bevat meestal meer verschillende letters, dus elke gok heeft meer kans om raak te zijn, en elke goede letter vult vaak meerdere vakjes. De lastigste woorden zijn de woorden met weinig verschillende letters: koekoek gebruikt alleen K, O en E, dus bijna elke andere letter die je probeert, kost een ballon.
Hoe je score berekend wordt
Alleen een gewonnen spel levert een score op. De klok start zodra het woord verschijnt en stopt bij de laatste gevonden letter. De score begint bij 10.000 punten, en het spel trekt eraf:
- 1.000 punten per misser;
- één punt per tiende van een seconde die verstrijkt, dus tien punten per seconde.
Een woord dat je zonder missers in 40 seconden vindt, is 9.600 punten waard; met twee missers in dezelfde tijd 7.600. Eén misser kost evenveel als honderd seconden nadenken.
Elke gok telt voor minstens drie tienden van een seconde, de tijd die een menselijke hand nodig heeft. Ga je naar een ander tabblad, dan pauzeert de klok, en ze loopt verder als je terugkomt. Een verloren spel komt niet op de ranglijst.
De server controleert elke score: hij vindt het woord terug uit dezelfde trekking, speelt de letters die je noemde een voor een na en berekent de score zelf.
De ranglijst
Elk spel trekt een nieuw woord.
De Nederlandse ranglijst is alleen van de Nederlandstalige spelers: iedereen erop raadde woorden uit dezelfde Nederlandse lijst, dus de rangschikking vergelijkt gelijk met gelijk. De Franse en de Engelse versie hebben hun eigen ranglijsten voor hun eigen woorden.
De ranglijst houdt de beste score van elke speler bij. Bij een gelijke score staat wie er het eerst was hoger.
Negen tips om je ballonnen te redden
Begin met de E. Ze zit in drie woorden op vier uit de lijst. Geen enkele andere letter komt daar in de buurt.
Ga verder met R en A. Elk zit in iets meer dan de helft van de woorden. Daarna volgen N, O en T, elk in bijna de helft, en dan L, S en I, in ruim vier woorden op tien.
Denk aan klinkerparen. Het Nederlands zet zijn klinkers graag samen: AA, OO, EE, OE, IE en UI. Ruim de helft van de woorden bevat zo’n paar. Verschijnt er een O naast een leeg vakje, probeer dan de E van OE.
Kijk achter de I. Ongeveer één woord op zeven bevat een J, bijna altijd in de IJ of in het verkleinwoord op -je: ijsbeer, schilderij, broodje. Staat er een I met een leeg vakje erachter, of eindigt het woord op een E met twee lege vakjes ervoor, dan is de J een goede gok.
Bewaar de zeldzame letters voor het einde. De Q zit in één enkel woord van de lijst, de X in twee, de Y in zes. De Z en de F zitten elk in minder dan één woord op tien. Ze vroeg noemen kost bijna altijd een ballon.
Herken de uitgangen. Ongeveer één woord op negen eindigt op -er, zoals fietser of vlieger. Daarna komen -el en -je, zoals in sleutel en feestje, en -ing, zoals in tekening. Zodra de laatste vakjes er een tekenen, weet je wat je moet noemen.
Zoek de twee helften. Verschijnt er een samenstelling, met bijvoorbeeld ZEE of SNEEUW aan het begin, dan is de tweede helft vaak weer een gewoon woord: zeehond, zeester, sneeuwpop. Raad haar letters als een woord op zichzelf.
Maak een lijst met kandidaten. Met E, A en N gevonden geeft het patroon _ A A _ _ _ E in de lijst alleen kaarsje, kaartje en taartje. De R en de J, die in alle drie zitten, zijn zonder risico; daarna zijn de K en de T, elk in twee kandidaten van de drie, de beste gok.
Neem je tijd. Een misser kost 1.000 punten; tien seconden nadenken kost er maar honderd. Twijfel je, tel dan eerst de kandidaten voor je het toetsenbord aanraakt.
Hou je van woordspellen, probeer dan ook Woorden zoeken, of bekijk alle denkspellen.
Een oud spel met pen en papier
Galgje wordt doorgegeven zonder geschreven regels: een blad papier, een potlood, twee spelers. De een kiest een woord en zet een streepje per letter, de ander noemt letters. Generaties hebben het gespeeld op school, op het bord of in de hoek van een schrift.
De oorsprong is slecht gedocumenteerd. Een versie ervan staat in een verzameling traditionele Britse spelletjes, Traditional Games van Alice Bertha Gomme, uitgegeven in 1894, onder de naam “Birds, Beasts and Fishes”. Zoals de naam al zegt, raadden de spelers namen van vogels, dieren of vissen.
Veelgestelde vragen
Is het spel echt gratis?
Ja, helemaal, zonder downloaden en zonder account.
Heb ik een account nodig om op de ranglijst te komen?
Nee. Een spelersnaam is genoeg; die wordt je gevraagd de eerste keer dat je een score instuurt.
Is de woordenlijst dezelfde als in de Franse of de Engelse versie?
Nee. Het Nederlandse spel gebruikt zijn eigen lijst met Nederlandse woorden, en zijn ranglijsten bevatten alleen spelers van de Nederlandse versie.
Hoeveel missers mag ik maken?
Zes. Het spel is verloren wanneer de zevende ballon knapt, en elke misser kost 1.000 punten.
Hoe zit het met de IJ?
De IJ telt als twee letters. Noem je de I, dan verschijnen alle I’s van het woord, ook die van een IJ; de J noem je apart.
Welke woorden kunnen er komen?
Gewone Nederlandse zelfstandige naamwoorden van 7 tot 11 letters die een kind van zes kent: dieren, eten, voorwerpen, plekken. Het zijn er 796, allemaal uit één stuk, zonder accenten, eigennamen of merknamen.
Werkt het spel op een smartphone?
Ja. Je tikt je letters met je vinger aan op het QWERTY-toetsenbord op het scherm.
Blijven mijn scores bewaard als ik van toestel wissel?
Ja, als je je herstelsleutel instelt. Je speler-ID wordt in je browser bewaard: wis je de gegevens van de site of speel je op een ander toestel, dan begin je opnieuw, tenzij je je profiel terughaalt op de pagina Mijn profiel met je spelersnaam en je sleutel.
Meer denkspellen
Denkspellen- Het juiste getal
Zes getallen, vier bewerkingen: kom precies uit op het doelgetal van drie cijfers. - Koninginnen
Zet één koningin per rij, per kolom en per gebied, zonder dat twee koninginnen elkaar raken. - Pijlen
Laat alle pijlen uit het rooster schieten, in de juiste volgorde en zonder te botsen. - Binaire puzzel
Vul het rooster met nullen en enen: nooit drie dezelfde naast elkaar, en evenveel van elk in elke rij en kolom. - Zeeslagpuzzel
Vind een hele vloot met alleen de cijfers langs de rand: zeeslag in je eentje, door logisch te redeneren. - Sudoku
Elke rij, elke kolom en elk blok van negen krijgt de cijfers 1 tot en met 9, elk precies één keer. - Nonogram
Volg de getallen, kleur de juiste vakjes in: aan het eind verschijnt een tekening in kleur. Alleen of in een wedstrijd met vrienden. - Strikvragen
Vijftig raadsels die nooit opgelost worden zoals je denkt: tik op de vraag, schuif weg wat in de weg zit, of wacht even… Het juiste antwoord zit zelden tussen de knoppen.