Periodiek systeem oefenen
Zoek de elementen in het periodiek systeem. Twintig rondes, drie niveaus.
Vanaf 10 jaar
Ranglijst
Ranglijst laden…
Het periodiek systeem is het meest bekeken en minst onthouden voorwerp van de hele scheikunde. We hadden het jarenlang voor ons, op de achterwand van een klaslokaal, en toch kunnen maar weinig mensen uit het hoofd zeggen waar het symbool Hg voor staat, of waar kalium staat. Precies daar werkt dit spel aan: twintig rondes, telkens vier mogelijke antwoorden, en het systeem zelf als speelbord. Je vinkt geen regel in een lijst aan: je tikt op een vak, op zijn plaats in de tabel.
Dat verandert alles. Een gewone quiz leert je paren van symbool en naam die na een week vervagen. Hier heeft elk juist antwoord een plek: je ziet dat natrium helemaal links staat, boven kalium, en dat de edelgassen de rechterkolom vormen. Na een paar spellen zit de plattegrond van het systeem vanzelf in je hoofd, zonder dat iemand ze erin moet stampen.
Zoek je een gratis quiz over het periodiek systeem — in Vlaanderen ook vaak de tabel van Mendelejev genoemd — om te oefenen voor de les scheikunde of chemie, of gewoon om eindelijk je elementen te kennen? Dan maakt dit spel er een spel van. Het volgt geen officieel leerplan, maar het systeem is overal hetzelfde, en het spel gebruikt de Nederlandse namen uit de klas: waterstof, zuurstof, stikstof, ijzer, wolfraam. Je speelt in je browser, zonder downloaden en zonder account.
Het periodiek systeem oefenen: zo speel je
Het periodiek systeem vult het midden van het scherm, met zijn achttien kolommen, zijn zeven rijen en onderaan de twee losse rijen van de lanthaniden en de actiniden. De vakken zijn gekleurd per chemische familie: alkalimetalen, aardalkalimetalen, overgangsmetalen, hoofdgroepmetalen, metalloïden, niet-metalen, halogenen, edelgassen, lanthaniden en actiniden hebben elk hun eigen tint.
In elke ronde lichten vier vakken op in het systeem, genummerd van 1 tot 4. De andere blijven zichtbaar, maar gedimd: de hele tabel blijft voor je liggen, ze krimpt nooit tot vier knoppen die in het niets zweven.
Twee soorten vragen wisselen elkaar willekeurig af:
- Je krijgt een naam. “Waar staat dit element?”, met de naam erbij, bijvoorbeeld natrium. Het systeem toont dan zijn symbolen, en de vier oplichtende vakken tonen het hunne. Je zoekt welke van de vier de juiste is.
- Je krijgt een symbool. “Welk vak heeft dit symbool?”, bijvoorbeeld Na. Deze keer zwijgt het systeem: er staat geen enkel symbool, anders kon je het antwoord er zo aflezen. Om je weg te vinden heb je alleen nog de kleuren van de families, de namen van de families op de vier antwoordknoppen en de vorm van de tabel. Dat is merkbaar moeilijker, en het is de enige vraag die echt de plaats test.
Je kunt op drie manieren antwoorden, altijd allemaal beschikbaar: door rechtstreeks op het oplichtende vak te tikken, door op een van de vier genummerde knoppen onder het systeem te tikken, of op een toetsenbord met 1, 2, 3 of 4. Met de pijltoetsen links en rechts verplaats je de focus van knop naar knop.
Een fout antwoord blokkeert de ronde niet: het vak wordt doorgestreept, en je gaat verder met wat overblijft. Een ronde sluit pas af op het juiste antwoord. Vind je dat na lang zoeken in een vraag zonder symbolen, dan toont het systeem even al zijn symbolen: dat is het moment waarop je het meest leert.
De drie niveaus
Je kiest het niveau op het startscherm, voor de eerste ronde, en het blijft gelden voor het hele spel. Tikken op een niveau start het spel meteen. Wat het niveau verandert, is hoe diep in het systeem de twintig gevraagde elementen getrokken worden.
- Kennismaking. Twintig elementen uit de tweeëntwintig bekendste, die je in het dagelijks leven en in de eerste lessen scheikunde tegenkomt: waterstof, helium, koolstof, stikstof, zuurstof, natrium, magnesium, aluminium, silicium, fosfor, zwavel, chloor, kalium, calcium, ijzer, koper, zink, zilver, tin, goud, kwik en lood. Geen exotische namen. Dit niveau is 60% van de punten waard.
- Gevorderd. Acht bekende elementen, zeven minder bekende en vijf zeldzame. Het is de referentiemengeling, dezelfde als in de andere quizzen van de site: het spel wordt moeilijker naarmate de rondes vorderen. 80% van de punten.
- Expert. Vier bekende, zes minder bekende en tien zeldzame. Je daalt af naar de lanthaniden, de actiniden en de synthetische elementen onderaan het systeem, tot tennessine en oganesson toe. Alle punten.
De foute antwoorden worden nooit blindelings gekozen: ze komen uit dezelfde chemische familie of dezelfde periode als het juiste. Wordt chloor gevraagd, dan is een van de foute antwoorden een ander halogeen, zoals fluor, broom of jood, en komen de twee andere uit zijn periode, van natrium tot argon. Daardoor zegt elke ronde echt iets.
Symbolen die niet op hun naam lijken
Dat is het hart van het spel. Veel symbolen komen uit het Latijn, en in het Nederlands lijken ze daardoor vaak nergens op. Natrium (Na), kalium (K) en wolfraam (W) zijn voor Nederlandstaligen juist makkelijk, maar andere zijn pure valkuilen:
- H, waterstof, van hydrogenium;
- O, zuurstof, van oxygenium;
- N, stikstof, van nitrogenium;
- C, koolstof, van carboneum;
- S, zwavel, van sulfur;
- Fe, ijzer, van ferrum;
- Cu, koper, van cuprum;
- Ag, zilver, van argentum;
- Au, goud, van aurum;
- Sn, tin, van stannum;
- Pb, lood, van plumbum;
- Hg, kwik, van hydrargyrum;
- Sb, antimoon, van stibium.
Daar komen de valkuilen van het snelle lezen nog bij: N en Na, C en Ca, F en Fe, P en Pb, S en Si, Mn en Mg. Anders dan bijna identieke vlaggen, die Vlaggen van de wereld nooit in dezelfde ronde zet omdat je ze niet uit elkaar kunt houden, mogen deze paren wel naast elkaar staan: ze zijn de kern van het spel, geen fout die rechtgezet moet worden.
Score en ranglijst
Elke ronde begint op 500 punten, min 150 punten per fout antwoord en 10 punten per seconde die je aan de ronde besteedt. Een ronde zakt nooit onder nul. Het totaal van de twintig rondes wordt daarna omgerekend naar het percentage van het gekozen niveau: 60%, 80% of 100%.
Een spel komt alleen op de ranglijst als het tot de twintigste ronde gespeeld is. Een quiz die je halverwege laat vallen, telt niet: zo blijven twee resultaten vergelijkbaar.
Tijd hoort bewust bij de score. Zonder tijd zou iedereen die zijn systeem kent op een perfect gelijkspel van 10.000 punten eindigen, en zou de ranglijst niets zeggen. Met tijd scheidt de klok wie het weet van wie het zoekt.
Het eindscherm is geen oordeel van twee seconden: het toont De twintig elementen van dit spel, met hun symbool, hun naam en of je ze in één keer vond of niet. Jij sluit het, met Bekijk mijn score, en daarmee gaat je score weg. Anders zou het paneel van de site het bedekken voor je je fouten rustig had kunnen bekijken.
De server speelt je hele spel opnieuw af voor hij de score aanvaardt: hij trekt dezelfde twintig elementen uit hetzelfde startgetal, controleert elk antwoord en rekent het totaal opnieuw uit. Het niveau staat in de herberekening, dus het percentage valt niet te vervalsen. Een score zonder echt spel erachter wordt geweigerd. De beste spelers staan op de ranglijst van Chemische elementen.
Elk spel trekt zijn eigen rondes: twintig vaste elementen zouden in drie regels op elk forum staan.
Een paar tips
Leer de kolommen voor de vakken. Een kolom is een groep: in de eerste staan de alkalimetalen, in de zeventiende de halogenen, in de achttiende de edelgassen. Weten dat broom een halogeen is, zet je al in de juiste kolom, ook als je niet weet hoe ver naar beneden.
Gebruik de kleuren in de vragen zonder symbolen. Als het systeem zijn symbolen verbergt, blijven de tinten van de families staan. Wordt calcium gevraagd, dan weet je dat het een aardalkalimetaal is: zoek in de tweede kolom, en dan hoef je alleen nog de juiste rij te kiezen.
De eerste twintig elementen zijn de moeite waard. Van waterstof tot calcium komen ze zonder gaten op volgorde. Wie ze één keer leert, heeft een ankerpunt voor de rest van het systeem.
Haast je niet op Expert. Tien punten per seconde is weinig: een fout antwoord kost vijftien keer zoveel. Vijftien seconden nadenken is altijd beter dan één keer fout.
Speel hetzelfde niveau meermaals. De twintig elementen veranderen bij elk spel, maar de families en de kolommen blijven staan. Herhaling zet de kaart in je hoofd vast.
Leer je graag met dit soort quizzen, probeer dan Het zonnestelsel en Organen van het lichaam, of bekijk alle educatieve spellen van de site.
Veelgestelde vragen
Moet ik een account aanmaken? Nee. Het spel draait in je browser, en het enige wat bewaard wordt, is de spelersnaam die je kiest als je een score opslaat.
Hoeveel elementen kent het spel? Alle 118, van waterstof tot oganesson, met hun symbool, atoomnummer, familie en periode.
Waarom verbergt het systeem soms zijn symbolen? Omdat de vraag dan vertrekt van een symbool. Als de tabel het toonde, hoefde je het alleen te zoeken: er bleef geen vraag meer over.
Welke namen gebruikt het spel? De Nederlandse namen: waterstof, zuurstof, stikstof, koolstof, ijzer, koper, lood, kwik, wolfraam, en jood, dat in de volksmond vaak jodium heet. Element 117 heet tennessine, de naam die in 2016 vastgelegd werd.
Is het systeem bij met recente ontdekkingen? Het systeem is volledig tot element 118. De laatste vier namen werden in 2016 vastgelegd: nihonium, moscovium, tennessine en oganesson.
Kan ik midden in een spel van niveau veranderen? Nee. Je kiest het niveau voor de eerste ronde en het blijft tot het einde gelden, want het bepaalt het percentage van je score. Wil je een ander niveau, begin dan opnieuw.
Waarom daalt mijn score als ik twijfel? Van de lopende ronde gaan tien punten per seconde af. Dat is wat twee spelers scheidt die alles juist beantwoorden.
Zijn de foute antwoorden gekozen om me te misleiden? Ze zijn gekozen om geloofwaardig te zijn: dezelfde chemische familie, of dezelfde periode. Dat is veeleisender dan een willekeurige trekking, maar daardoor betekent een juist antwoord ook iets.
Meer educatieve spelletjes
Educatieve spellen- Uitvindingen op volgorde
Zet de grote uitvindingen in de volgorde van de tijd. Drie niveaus, 160 jaartallen. - Het zonnestelsel
Rangschik de planeten en manen op afstand of op grootte. Drie niveaus, dertig hemellichamen. - Organen van het lichaam
Er wordt een orgaan gevraagd: klik op de juiste plek op de plaat. Tien organen, twee niveaus. - Programmeer de robot
Zet de instructies achter elkaar, start de robot en verzamel alle sterren. Vierentwintig niveaus, lussen inbegrepen, om te leren programmeren. - Nimspel
Neem om de beurt stokjes en laat het laatste niet aan de vos. Twaalf niveaus om de winnende strategie te leren. - Tafels oefenen
Voer een hongerig monster: tik op het fruit met het juiste antwoord en kijk hoe het groeit. - Landen op de kaart
Er wordt een land genoemd: tik het aan op de kaart. 162 landen, alle werelddelen, tien niveaus met sterren. - Torens van Hanoi
Verplaats de toren schijf voor schijf, zonder ooit een grote op een kleine te leggen. Tien niveaus, tot twaalf schijven en vier staven.