J10M

Joue 10 minutes.

Dammen

Dammen op het bord van 100 velden, tegen de computer of met z’n tweeën: slaan is verplicht en een dam gaat over de hele diagonaal.

Vanaf 6 jaar

Dammen past in een handvol regels, en toch opent elke partij nieuwe wegen. Hier speel je het internationale dammen op het bord van 100 velden, het spel dat in Nederland en Vlaanderen gewoon “dammen” heet: slagplicht, meerslag, een dam die over de hele diagonaal gaat, en combinaties waarin een schijf die je weggeeft veel meer oplevert dan ze kost.

Je tegenstander is de computer, die met zwart speelt; jij speelt met wit. Of je nodigt iemand uit en jullie spelen online tegen elkaar. Er is geen programma te installeren en geen account aan te maken: het dambord verschijnt in je browser, op een groot scherm net zo goed als op een smartphone. Zoek je een gratis damspel om online te spelen, zonder downloaden en zonder registratie, dan zit je hier goed.

Zo speel je dammen

Het bord telt 10 × 10 velden, maar er wordt alleen op de 50 donkere velden gespeeld. Die velden dragen in een hoekje hun nummer, van 1 bovenaan tot 50 onderaan, zoals in de gewone damnotatie. Elke kant zet 20 schijven op de vier rijen aan zijn kant, en bij de start scheiden twee lege rijen de legers. Jouw witte schijven vertrekken onderaan, op de velden 31 tot 50, en jij doet de eerste zet.

Tik op een van je stukken en daarna op het veld waar het naartoe moet. De stukken die kunnen spelen, zijn gemarkeerd; geldt er slagplicht, dan blijven alleen de stukken gemarkeerd die kunnen slaan. Bij een meervoudige slag volstaat het om op het eindveld te tikken als er maar één weg naartoe leidt; anders tik je de tussenstappen een voor een aan. Met het toetsenbord ga je met de pijltjestoetsen over het bord, kies je met Enter het stuk en daarna het veld, en annuleer je met Escape. Schermlezers melden elke zet in damnotatie.

De laatste zet van de computer blijft gemarkeerd, zodat je altijd ziet wat hij net gedaan heeft.

De regels in detail

Zo beweegt een schijf

Een gewoon stuk, een schijf, gaat één veld diagonaal vooruit, naar een leeg veld. Zonder te slaan gaat een schijf nooit achteruit.

Slaan

Staat er een stuk van de tegenstander diagonaal naast je schijf en is het veld erachter leeg, dan springt je schijf erover en landt ze daar: het overgesprongen stuk is geslagen. Een schijf slaat in alle vier de richtingen, dus ook achteruit.

Slaan is verplicht, voor jou en voor de computer, ook als de ruil slecht uitvalt: zodra er een slag mogelijk is, biedt het spel geen andere zet aan.

Meerslag gaat voor

Zijn er meerdere slagen mogelijk, dan moet je de slag spelen die de meeste stukken wegneemt, waarbij een dam evenveel telt als een schijf: een slag over drie schijven gaat voor op een slag over twee dammen. Bij een gelijk aantal kies je zelf het stuk en de weg.

Meervoudige slagen

Een meervoudige slag rijgt met hetzelfde stuk meerdere slagen aaneen, in één zet: zolang het vanaf zijn landingsveld opnieuw kan slaan, gaat het door. De geslagen stukken worden pas aan het eind van de slag van het bord genomen, en geen enkel stuk mag twee keer overgesprongen worden. Dat heet de Turkse slag: een stuk dat al geslagen is, kan dus de weg versperren en de slag eerder doen stoppen dan je dacht.

Dam halen

Een schijf die haar zet op de achterste rij van de tegenstander beëindigt, wordt dam. Komt ze alleen langs die rij tijdens een slag die verdergaat, dan blijft ze een schijf en maakt ze de slag als schijf af.

De dam

Een dam gaat zo ver als hij wil over een vrije diagonaal, vooruit of achteruit. Hij slaat op afstand: een stuk van de tegenstander op zijn diagonaal, met niets ertussen, kan geslagen worden als er minstens één leeg veld achter ligt. De dam landt dan op een vrij veld naar keuze daarachter, tenzij de meerslag hem dwingt te landen op een veld van waaruit de slag verdergaat. Twee stukken naast elkaar houden hem tegen: hij springt er maar één tegelijk over.

Einde van de partij en remise

Je wint als de computer geen stukken meer heeft, of als geen enkel van zijn stukken nog kan bewegen: wie volledig vastzit, heeft verloren. In het omgekeerde geval verlies je.

De partij is remise:

  • als er 25 zetten per kant alleen met dammen gespeeld is, zonder enige slag;
  • na 150 zetten per kant.

De telling van 25 zetten begint opnieuw bij nul zodra er een schijf verschoven of een stuk geslagen wordt. Dit zijn de enige twee remiseregels van het spel: herhaling van zetten maakt de partij hier niet remise.

Zo wordt je score berekend

Een overwinning, en alleen een overwinning, levert punten op:

  • 3.000 punten als basis;
  • 300 punten voor elk stuk dat je overhoudt, schijf of dam;
  • min 1 punt per seconde speeltijd.

De tijd kan de score tot nul terugbrengen, nooit lager. Winnen met 6 stukken in 15 minuten levert 3.000 + 1.800 − 900 = 3.900 punten op; met 9 stukken in 12 minuten 3.000 + 2.700 − 720 = 4.980 punten. Een overwinning zonder één stuk te verliezen, haalt hoogstens 9.000 punten voor de tijd eraf gaat. Eén gered stuk is vijf minuten waard: neem de tijd om je combinaties na te rekenen.

De klok start als het bord verschijnt en pauzeert als je van tabblad wisselt; elke zet telt voor minstens drie tienden van een seconde. Een verloren partij of een remise levert niets op en komt niet op de ranglijst.

De server gelooft je browser niet op zijn woord: hij speelt al je zetten na, controleert de slagplicht en de meerslag, rekent elk antwoord van de computer opnieuw uit en telt de stukken opnieuw.

De ranglijst

Tussen twee zetten van gelijke waarde beslist de computer volgens een willekeurige trekking, die bij elke partij verandert.

De ranglijst bewaart de beste score van elke speler; bij gelijke stand blijft de oudste score vooraan. Een spelersnaam, gekozen bij je eerste score, is alles wat je nodig hebt om erop te komen, en je browser bewaart daarna je speler-ID.

Dammen met z’n tweeën

Dammen is ook een spel voor twee. Kies Samen spelen, maak een tafel en stuur de link naar je tegenstander, of laat de code scannen. Die komt binnen via de link of door de code van acht letters in te typen bij Meedoen, jij laat het verzoek toe, en de partij begint. Wie de tafel maakt, speelt met wit en begint; de gast speelt met zwart, met het bord omgedraaid zodat hij zijn stukken voor zich heeft. De regels zijn precies dezelfde als tegen de computer, remise inbegrepen. Willen jullie allebei een revanche, dan wisselen de kleuren. Partijen tussen vrienden zijn voor het plezier en komen niet op de ranglijst.

Zo speelt de computer

Geen valsspelerij: de computer kent alleen het bord en de regels, net als jij. Hij rekent een paar zetten vooruit en beoordeelt elke stand op materiaal, op dammen en op de plaats van de schijven. Zijn niveau is bewust gemiddeld: een clubspeler verslaat hem, en een beginner leert tegen hem geen schijven meer te laten hangen. Zijn eerste twee zetten worden willekeurig gekozen uit de geldige zetten, volgens de trekking van de partij, zodat elke partij anders begint.

Acht strategische tips

Bezet het centrum. De middelste velden bieden de meeste wegen en snijden het spel van de tegenstander in tweeën. Een schijf aan de rand heeft maar één diagonaal voor zich.

Ruk op in formatie. Een eenzame schijf is een doelwit. Breng je schijven in groepjes naar voren: een schijf met een andere vlak achter zich, op dezelfde diagonaal, kan in die richting niet geslagen worden.

Hou je achterste rij. Elke schijf die op je eerste rij blijft staan, sluit een damveld af voor de computer. Een vijandelijke dam die vroeg in de partij ontstaat, draait een partij vaak om.

Dwing zetten af met de slagplicht. Je tegenstander moet slaan, en het maximum slaan: een schijf die je op de juiste plaats aanbiedt, dicteert zijn zet. Dat is de combinatie waar dammers van houden: je offert een of twee schijven, de verplichte slag zet de stukken van de tegenstander waar jij ze wilt, en jouw meervoudige slag neemt er meer terug. Reken ze tot het eind door voor je offert.

Tel de tempo’s. Een tempo is een zet. Staan beide kanten vast tegen elkaar, dan moet wie aan zet is vaak een veld prijsgeven. Hou een paar rustige zetten achter de hand, zodat de computer degene is die zonder komt te zitten.

Laat geen schijf hangen. Een schijf die zonder steun naar voren geschoven is, wordt aangevallen of dient als springplank voor een vijandelijke slag. Kijk voor je opschuift wat haar dekt.

Mik op een dam. In het eindspel is een dam meerdere schijven waard: hij steekt het bord over, valt van ver aan en komt terug om te verdedigen. Een doorbraak naar de achterste rij rechtvaardigt vaak een offer.

Let op de remiseregel. Heb je meer dammen, vergeet dan de telling van 25 zetten niet: hou een schijf over die je kunt verschuiven om de telling op nul te zetten, en maak de partij af voor de grens van 150 zetten.

Dammen op 100 velden en op 64 velden

Op 100 velden heet het spel internationaal dammen: het is de vorm van de wereldkampioenschappen, en de vorm die ingeburgerd raakte in Nederland, België, Frankrijk en veel Afrikaanse landen. In Nederland en Vlaanderen wordt het in clubs en competities gespeeld, met eigen bonden en kampioenschappen.

De Engelstalige wereld speelt vooral op het kleinere bord, checkers of Engels dammen genoemd: 64 velden, 12 schijven per kant, een dam die niet over de hele diagonaal gaat maar één veld per keer, vooruit of achteruit, en schijven die nooit achteruit slaan. Slaan is daar ook verplicht, maar zonder meerslag. Ken je dat spel, onthoud dan drie verschillen: je schijven slaan achteruit, je dammen gaan over de hele diagonaal en je slaat altijd het maximum. Meer klassiekers vind je bij de bordspellen, waaronder Schaken en Schijven omdraaien.

Veelgestelde vragen

Is dit damspel gratis?

Ja, in je browser, zonder downloaden en zonder registratie; er wordt je alleen een spelersnaam gevraagd voor de ranglijst.

Wie doet de eerste zet?

Jij: wit, onderaan het bord, begint altijd.

Moet ik slaan?

Ja, en zijn er meerdere slagen mogelijk, dan moet je de slag spelen die de meeste stukken wegneemt.

Mag een schijf achteruit slaan?

Ja, in alle vier de richtingen; alleen een gewone zet moet vooruit.

Waarom werd mijn schijf geen dam?

Ze kwam alleen langs de achterste rij tijdens een slag die verderging. Alleen een schijf die haar zet daar beëindigt, wordt dam.

Wanneer is een partij remise?

Als er 25 zetten per kant alleen met dammen gespeeld is, zonder slag, of na 150 zetten per kant.

Hoe speel ik een meervoudige slag op een smartphone?

Tik op het stuk dat slaat en daarna op het eindveld, of op elke tussenstap in volgorde als er meerdere wegen naartoe leiden.

Is de computer onverslaanbaar?

Nee. Zijn niveau is bewust gemiddeld, en een clubspeler kan hem verslaan.

Meer bordspellen

Bordspellen
  • Schaken
    Schaken tegen de computer op vier niveaus, of met z’n tweeën: rokade, en passant en promotie.
  • Keezen
    Keezen met z’n vieren, twee tegen twee: zet je pionnen op, sla die van de tegenstanders en speel met je eigen huisregels.
  • Vijf dobbelstenen
    Vijf dobbelstenen, drie worpen, dertien vakjes om in te vullen: ga voor vijf gelijke en de bonus, alleen of samen met vrienden.
  • Geheime code
    Kraak de code van vier kleuren in tien pogingen, geholpen door de hints.
  • Zeeslag
    Breng de vijf schepen van de computer tot zinken voordat hij de jouwe laat zinken.
  • Schijven omdraaien
    Sluit de schijven van de computer in en draai ze om, zodat jij aan het eind het grootste deel van het bord hebt.