Schaken
Schaken tegen de computer op vier niveaus, of met z’n tweeën: rokade, en passant en promotie.
Vanaf 10 jaar
Ranglijst
Ranglijst laden…
Schaken is het meest gespeelde bordspel ter wereld, en waarschijnlijk ook het spel waarvan de regels het meest afschrikken als je ze voor het eerst ziet. Toch passen ze op één bladzijde: zes soorten stukken, elk met een eigen manier van bewegen, een koning om mat te zetten en drie bijzondere zetten die je één keer leert en nooit meer vergeet. Hier speel je met wit tegen een computer die met zwart speelt, en je kiest zijn sterkte voor je eerste zet. Of je nodigt een vriend uit en jullie spelen online tegen elkaar. Niets te installeren, niets aan te maken: de partij begint met één klik.
Het bord past de volledige regels toe, geen vereenvoudigde versie. Korte en lange rokade, met al hun voorwaarden. En passant, dat heel wat amateurprogramma’s vergeten. Promotie, met een echte keuze tussen dame, toren, loper en paard. Pat, dat remise is en geen overwinning. Remise door herhaling, door de vijftigzettenregel en door onvoldoende materiaal als niemand nog mat kan zetten. Je kunt een hele partij spelen zonder ooit een geval tegen te komen waarbij het bord zegt “dat wordt niet ondersteund”. Zoek je een plek om gratis online te schaken tegen de computer, zonder downloaden en zonder account, dan is het hier.
Zo speel je
Jij speelt met wit, onderaan het bord, en je doet de eerste zet. Er zijn drie manieren om een stuk te verplaatsen, en ze werken allemaal op elk moment:
- Slepen en neerzetten. Pak een stuk met je vinger of je muis en zet het neer op het doelveld. Zolang je het vasthoudt, zijn de velden die het kan bereiken gemarkeerd met een stip, en de velden waar het iets zou slaan met een ring.
- Tikken en nog eens tikken. Tik op het stuk en daarna op het doelveld. Tik je een tweede keer op hetzelfde stuk, dan laat je het los.
- Toetsenbord. De pijltjestoetsen verplaatsen de cursor van veld naar veld, Enter kiest een stuk en bevestigt daarna het doelveld, en Escape annuleert. Elk veld meldt aan schermlezers wat erop staat, bijvoorbeeld “paard van wit op b1”.
Alleen geldige zetten worden aangeboden. Staat je koning schaak, dan zijn alleen de zetten beschikbaar die het schaak opheffen: je kunt geen zet doen die je koning aangevallen laat staan, en je kunt ook niet uit onoplettendheid een verdediging missen. Bereikt een pion de laatste rij, dan verschijnen er vier knoppen midden op het bord om het promotiestuk te kiezen. De dame is de gewone keuze, maar soms is het paard de juiste: het is het enige stuk waarvan de dame de zetten niet kan nadoen.
Je rokeert door de koning twee velden naar de toren te zetten. De toren volgt vanzelf. De voorwaarden worden voor je gecontroleerd: noch de koning noch die toren heeft al bewogen, de velden ertussen zijn leeg, de koning staat niet schaak, en hij komt niet langs of op een aangevallen veld.
Onder het bord worden de gespeelde zetten genoteerd in de algebraïsche notatie: K voor koning, D voor dame, T voor toren, L voor loper, P voor paard, en niets voor een pion. Een x staat voor een slag, een + voor schaak en een # voor schaakmat. De korte rokade wordt O-O, de lange O-O-O.
De vier niveaus van de computer
De partij begint met een keuzescherm: vier tegenstanders, en niets anders te doen dan de jouwe kiezen. De keuze geldt voor de hele partij.
- Beginner. De computer kijkt maar een halve zet vooruit. Hij pakt wat er rondslingert en brengt zijn stukken naar voren, maar hij laat geregeld een stuk hangen zonder het te merken. Dit is de tegenstander om te leren onverdedigde stukken te zien.
- Clubspeler. Hij ziet jouw antwoord op zijn zet. Hij geeft geen stukken meer zomaar weg, hij slaat terug wat jij slaat, en je hebt een echte combinatie nodig om materiaal van hem te winnen.
- Gevorderd. Dezelfde diepte, maar hij rekent elke reeks slagen nog twee halve zetten verder door voor hij de stelling beoordeelt. Een offer dat twee zetten verder winnend leek, misleidt hem veel minder vaak. Dit is het referentieniveau, goed voor 100% van de punten.
- Expert. Hij rekent meerdere zetten vooruit, opent met een repertoire van degelijke varianten en weet een gewonnen eindspel af te maken. Je moet van begin tot eind nauwkeurig spelen om hem te verslaan, vandaar 130% van de punten.
De computer speelt nooit twee keer dezelfde partij. Zijn eerste drie antwoorden worden getrokken uit zijn beste openingszetten, of op het niveau Expert uit zijn repertoire, en dat volstaat om vanuit dezelfde beginstelling heel verschillende partijen te openen. In de rest van de partij speelt hij zijn beste zet, en tussen even goede zetten beslist het toeval van de partij.
Met de knop Opgeven beëindig je de partij als de stelling verloren is. Hij vraagt om bevestiging, zodat een verkeerde klik je nooit een partij kost.
Online schaken met een vriend
Schaken is ook een spel voor twee. Kies Samen spelen, maak een tafel en stuur de link naar een vriend, of laat de code scannen. Die komt binnen via de link of door de code van acht letters in te typen bij Meedoen, jij laat het verzoek toe, en de partij begint. Wie de tafel maakt, speelt met wit; de gast speelt met zwart, met het bord omgedraaid. Er is geen niveau te kiezen en geen knop om op te geven: wie de tafel verlaat, beëindigt de partij. Willen jullie allebei een revanche, dan wisselen de kleuren. Partijen tussen vrienden zijn voor het plezier en komen niet op de ranglijst.
Score en ranglijst
Elke partij tegen de computer die tot het einde gespeeld wordt, komt op de ranglijst, of je nu wint, remise speelt of verliest, zolang ze minstens tien zetten duurde. Opgeven telt ook als einde. Zo werkt de score:
- 1.000 punten als basis voor elke afgemaakte partij;
- 4.000 punten extra als je wint, 1.200 bij remise;
- 60 punten per pion materiaalvoorsprong aan het eind, of 60 punten minder per pion achterstand, volgens de klassieke waarden: de dame is negen pionnen waard, de toren vijf, de loper en het paard drie;
- min één punt per seconde bedenktijd;
- het geheel herleid tot 60% bij Beginner, 80% bij Clubspeler, 100% bij Gevorderd en 130% bij Expert.
Je score zakt nooit onder nul. De tijd telt bewust mee: zonder de tijd zouden twee spelers die de computer met hetzelfde materiaal mat zetten, precies gelijk eindigen, en zou de ranglijst niets zeggen. Materiaal telt zelfs bij een nederlaag: een nipt verloren partij waarin je je stukken houdt, is meer waard dan een ineenstorting.
Je kiest je niveau, en de computer opent elke keer anders. De ranglijst bewaart de beste score van elke speler.
De server speelt je hele partij na voor hij de score aanvaardt: hij berekent elk van zijn eigen antwoorden opnieuw en controleert of al jouw zetten geldig waren. Een score zonder echte partij erachter wordt geweigerd.
Remise
Een partij eindigt in remise op vijf manieren:
- pat: wie aan zet is, heeft geen enkele geldige zet en staat niet schaak;
- herhaling: dezelfde stelling komt drie keer voor;
- de vijftigzettenregel: vijftig zetten per kant zonder slag en zonder pionzet;
- onvoldoende materiaal: koning tegen koning, koning en loper of koning en paard tegen koning, of één loper aan elke kant op velden van dezelfde kleur;
- de limiet: tweehonderd zetten per kant.
Het spel herkent die gevallen zelf en sluit de partij af met de reden op het scherm.
Tips om de computer te verslaan
Ontwikkel je stukken voor je aanvalt. Drie of vier zetten om de paarden en de lopers naar buiten te brengen, daarna rokeren, en je hebt meer stukken in het spel dan je tegenstander als de stelling opengaat. De dame heel vroeg uitbrengen voelt als aanvallen, maar je tegenstander jaagt haar weg terwijl hij zich ontwikkelt: jij verliest tijd, hij wint er.
Neem het centrum. Een paard aan de rand van het bord controleert vier velden; in het centrum acht. Pionnen in het centrum zitten de vijandelijke stukken in de weg en openen lijnen voor de jouwe.
Tel voor je slaat. Tel op een betwist veld de aanvallers en de verdedigers, en sla in volgorde: het kleinste stuk eerst. Op het niveau Beginner blijft een hangend stuk vaak hangen; op de andere niveaus slaat de computer altijd terug.
Rokeer vroeg. Een koning in het centrum wordt een doelwit zodra er lijnen opengaan. De rokade brengt hem in veiligheid en haalt een toren naar het centrum: twee problemen opgelost in één zet.
Haast je niet, maar dagdroom ook niet. Elke seconde kost één punt, en dat is weinig; een licht stuk kost honderdtachtig punten. Nadenken is altijd beter dan snel spelen.
Hou je van strategische duels, probeer dan Schijven omdraaien en Zeeslag, of Dammen op het bord van 100 velden, of bekijk de hele categorie bordspellen.
Veelgestelde vragen
Moet ik een account aanmaken?
Nee. Het spel draait in je browser, en het enige wat bewaard wordt, is de spelersnaam die je kiest als je een score opslaat.
Kan ik met zwart spelen?
Tegen de computer niet: je speelt altijd met wit, en je begint. Zo kan de server de partij exact naspelen om je score te controleren. In een partij met een vriend speelt wie de tafel maakt met wit en de gast met zwart.
Wordt en passant ondersteund?
Ja, met zijn echte voorwaarde: het kan alleen in de zet direct na de dubbele stap van de pion van de tegenstander, en de geslagen pion verdwijnt van het veld waar hij overheen ging.
Kan ik promoveren tot paard?
Ja. Bij elke promotie worden de vier stukken aangeboden, en het bord telt zoveel dames als je er laat promoveren.
Speelt de computer vals?
Nee. Hij ziet alleen de stelling op het bord, net als jij, en kiest zijn zet met een gewone zoekmethode. Zijn sterkte komt van hoe diep hij rekent en, op het niveau Expert, van zijn openingsrepertoire.
Kan ik een zet terugnemen?
Nee. Gespeeld is gespeeld, net als op een echt bord, en dat geeft de ranglijst ook haar waarde.
Hoe lang duurt een partij?
Tussen tien minuten en een half uur, afhankelijk van het niveau en je speelstijl. Een onafgemaakte partij telt niet: je moet tot mat, remise of opgeven komen.
Kan ik op een smartphone schaken?
Ja. Je sleept of tikt de stukken met je vinger, en het bord houdt zijn afmetingen vanaf het laden van de pagina.
Meer bordspellen
Bordspellen- Keezen
Keezen met z’n vieren, twee tegen twee: zet je pionnen op, sla die van de tegenstanders en speel met je eigen huisregels. - Vijf dobbelstenen
Vijf dobbelstenen, drie worpen, dertien vakjes om in te vullen: ga voor vijf gelijke en de bonus, alleen of samen met vrienden. - Geheime code
Kraak de code van vier kleuren in tien pogingen, geholpen door de hints. - Zeeslag
Breng de vijf schepen van de computer tot zinken voordat hij de jouwe laat zinken. - Schijven omdraaien
Sluit de schijven van de computer in en draai ze om, zodat jij aan het eind het grootste deel van het bord hebt. - Dammen
Dammen op het bord van 100 velden, tegen de computer of met z’n tweeën: slaan is verplicht en een dam gaat over de hele diagonaal.