J10M

Joue 10 minutes.

Nain Jaune: spelregels en online spelen

Een klassiek Frans familiekaartspel: leg reeksen van aas tot heer, pak de fiches op het bord en raak als eerste je kaarten kwijt.

Vanaf 6 jaar

Ontdek het op Google Play

Nain Jaune, Frans voor “de gele dwerg”, is een klassiek Frans familiekaartspel, al bekend sinds 1760, en buiten Frankrijk nog een ontdekking. Thuis zit het in een doos: een bord met vijf vakken, een handvol fiches (in Vlaanderen zeg je ook jetons), een spel kaarten en iedereen rond de tafel. Hier speel je het meteen, zonder iets klaar te zetten, zonder iets te installeren en zonder account. De tafel verschijnt in je browser, op je smartphone of je computer, en de fiches tellen zichzelf.

De regels begrijp je in een minuut. Je legt je kaarten op volgorde, van aas tot heer, zonder op de kleur te letten. Wie als eerste zijn hand kwijt is, krijgt fiches van de anderen voor wat ze nog in de hand hebben. En vijf kaarten zijn meer waard dan de rest: leg je er een, dan pak je de fiches uit het bijbehorende vak op het bord. Het zijn dus eigenlijk twee spellen in één, een race om uit te komen en een jacht op de vakken, en je moet voortdurend tussen die twee kiezen.

Je speelt met drie tot acht spelers, standaard vier, en computerspelers nemen alle andere plaatsen in. Je hoeft op niemand te wachten, en ze zien alleen hun eigen hand en de gelegde kaarten, net als jij. Een ronde duurt twee tot drie minuten. Een kort spel, vier rondes met vier spelers, duurt ongeveer tien minuten.

De spelregels van Nain Jaune

Je speelt met een spel van 52 kaarten, gerangschikt van de aas, die 1 telt, tot de heer: aas, 2, 3 enzovoort tot 10, dan boer, vrouw, heer. Elke speler begint met 120 fiches. Aan het begin van elke ronde legt iedereen 15 fiches op het bord, en dan worden de kaarten gedeeld. Een paar kaarten blijven gedekt liggen in een talon dat niet meer meedoet en dat niemand ooit ziet.

Er wordt met de klok mee gespeeld, en de linkerbuur van de gever begint. Een ronde gaat zo:

  • De eerste speler opent. Hij legt een kaart naar keuze en noemt de waarde. Openen is nooit vrijblijvend: je moet minstens één kaart leggen.
  • Hij gaat door zolang hij kan. Na een 5 mag hij een 6 leggen, dan een 7, in elke kleur.
  • Hij stopt als hij niet meer kan of wil. Na een 7 zegt hij “geen acht”, en de volgende speler kan de reeks voortzetten met een 8, en zo verder rond de tafel.
  • Kan niemand verder, dan begint wie de laatste kaart legde een nieuwe reeks met een kaart naar keuze.
  • Een heer sluit de reeks altijd af. Wie hem legde, speelt meteen opnieuw met een kaart naar keuze, als hij nog kaarten heeft.

Op het scherm zitten je tegenstanders bovenaan, met hun aantal kaarten en hun fiches. Het bord staat in het midden, en de lopende reeks ligt in een waaier net daaronder, met de waarde waarop iedereen wacht. Je hand staat onderaan, gesorteerd op waarde; speelbare kaarten lichten op, de rest is grijs. Met de stopknop onderbreek je je reeks, ook als je de volgende kaart hebt. Dat is je goed recht, en vaak een slimme zet. Ben je aan de beurt als een reeks wordt hervat, dan leg je de gevraagde waarde als je die hebt, of je past; heb je ze niet, dan gaat het spel door zonder je iets te vragen.

Voor je eerste beslissing stel je je spel in: het aantal spelers, de lengte, de bête-regel en het tempo van je tegenstanders, traag, normaal of snel. Een kort spel telt 4 rondes, een normaal spel 8, en bij een lang spel ga je door tot iemand te weinig fiches heeft, met een maximum van 30 rondes.

Het bord en de vakken

Het bord heeft vijf vakken: vier in de hoeken en de gele dwerg in het midden. Elk vak hoort bij één bepaalde kaart, en elke speler legt er elke ronde hetzelfde aantal fiches op:

  • Ruiten 10: 1 fiche
  • Klaverboer: 2 fiches
  • Schoppenvrouw: 3 fiches
  • Hartenheer: 4 fiches
  • Ruiten 7, de gele dwerg, in het midden: 5 fiches

Leg je een van deze kaarten, dan pak je automatisch alle fiches uit het bijbehorende vak. De fiches glijden van het bord naar jou, en het spel kondigt de vangst aan. Alleen hier telt de kleur, en alleen voor deze vijf kaarten: harten 7 levert niets op.

Fiches die niemand wint, blijven in hun vak liggen en gaan mee naar de volgende ronde. Een bordkaart kan rustig in het talon zitten, of in de hand van een speler die haar nooit kwijt kan. De stapel fiches groeit dan van ronde tot ronde en staat steeds groter op je scherm, dus hij valt moeilijk te missen. Met vier spelers krijgt de gele dwerg al 20 fiches per ronde, van de 60 die er in totaal worden neergelegd.

Het einde van de ronde en de grand opéra

De ronde stopt zodra een speler al zijn kaarten heeft gelegd. Is die laatste kaart een bordkaart, dan pakt hij eerst dat vak. Daarna geeft elke andere speler hem in fiches de waarde van zijn resterende kaarten: 1 voor een aas, de eigen waarde voor de kaarten van 2 tot 10, en 10 voor een boer, vrouw of heer. Niemand geeft ooit meer dan hij heeft: fiches zakken niet onder nul.

De bête-regel, standaard aan en uit te schakelen, is een straf voor wie een bordkaart blijft vasthouden. Een speler die er aan het einde van de ronde nog een in de hand heeft, legt daarnaast in dat vak evenveel fiches als erin liggen. De stapel verdubbelt dus, tot wat de speler heeft, en wacht op de volgende ronde.

De grand opéra is de zeldzame topzet van het spel. Je moet je hele hand in één keer leggen, al in je eerste beurt, voordat een andere speler ook maar één kaart van de ronde heeft gelegd. Heren helpen daarbij, want na elke heer speel je opnieuw, maar een hele hand die in één ruk uitloopt, blijft een echte uitzondering. De winnaar pakt dan het hele bord, bovenop wat de anderen geven, ook wat de bête er net bij heeft gelegd. Het hele bord loopt leeg naar hem toe.

De volgende gever is de rechterbuur van de vorige, en er begint een nieuwe ronde. Het spel stopt als een speler zijn 15 fiches niet meer kan neerleggen, of na het gekozen aantal rondes. Wie de meeste fiches heeft, wint. De eindtabel toont de fiches van iedereen, de grootste vangst en het aantal keer grand opéra, met knoppen om opnieuw te spelen en je score te delen.

Score en ranglijst

Je score voor de ranglijst begint bij 1000 punten en stijgt met 10 punten per fiche die je boven het gemiddelde van de tafel zit. Per fiche eronder gaat er evenveel af, en onder nul zak je nooit. Eindig je met 150 fiches aan een tafel met een gemiddelde van 110, dan scoor je 1400 punten. Door tegen het gemiddelde te meten, blijven tafels van verschillende grootte vergelijkbaar. Je tijd telt niet mee, dus neem gerust de tijd om na te denken.

Elk spel dat tot het einde is gespeeld, telt, ook als je niet als eerste eindigt. De server speelt het hele spel opnieuw af vanuit jouw beslissingen voor hij een score aanvaardt: de computerspelers en de kaarten worden precies zo herberekend, en die herhaling is wat telt.

Je kiest je tafel en je lengte zelf, en begint zo vaak opnieuw als je wilt.

Tips om te winnen bij Nain Jaune

Open met de kaart die je langste reeks begint. Dat is de basis: heb je 4, 5, 6, 7, dan raak je door met de 4 te beginnen in één keer vier kaarten kwijt en laat je de anderen niets. Kijk vooral of de reeks langs een bordkaart loopt die je zelf hebt, want die leg je onderweg en je pakt het vak zonder risico.

Raak je boeren, vrouwen en heren kwijt zodra een tegenstander nog maar twee kaarten heeft. Elk van die kaarten kost je 10 fiches als hij uitkomt, terwijl een aas je er maar één kost. Op dat moment is een boer of vrouw leggen beter dan een lange reeks kleine kaarten.

Houd een blokkeerkaart achter de hand. Wacht de tafel op een 9 en heb jij die, dan hoef je hem niet te leggen. Zolang niemand anders er een heeft, stopt de reeks daar, en komt de klaverboer of schoppenvrouw van een tegenstander langs die weg niet tevoorschijn. Weeg alleen af wat je beschermt tegen wat je riskeert: elke kaart die je houdt, kost je fiches als een ander uitkomt.

Met de bête-regel aan blijf je beter niet op je bordkaarten zitten. Een schoppenvrouw die je nog hebt als de ronde stopt, kost je evenveel als de stapel in haar vak, en hoe groter de stapel, hoe gevaarlijker het wachten. Kijk ook naar de vakken voor je opent: niet openen vlak onder een bordkaart die je niet hebt, betekent dat je de volgende speler geen groot vak cadeau doet.

Zoek je andere klassiekers, speel dan Boerenbridge, waar je precies voorspelt hoeveel slagen je haalt, Hartenjagen, waar je schoppenvrouw ontloopt, of Belote met vier. De rest vind je bij de kaartspellen.

Veelgestelde vragen

Welke kaarten horen bij het bord? Vijf: ruiten 10, klaverboer, schoppenvrouw, hartenheer en ruiten 7, de gele dwerg, in het midden. Elke speler legt er elke ronde respectievelijk 1, 2, 3, 4 en 5 fiches op, samen 15 fiches.

Wat is de grand opéra? De zeldzame topzet van Nain Jaune: een speler legt zijn hele hand in één keer, in zijn eerste beurt, voordat iemand anders een kaart van de ronde heeft gelegd. Hij pakt dan het hele bord, bovenop wat zijn tegenstanders geven.

Hoeveel kaarten krijgt elke speler? Dat hangt af van de tafel, en de rest vormt het talon:

  • 3 spelers: 15 kaarten, talon van 7
  • 4 spelers: 12 kaarten, talon van 4
  • 5 spelers: 9 kaarten, talon van 7
  • 6 spelers: 8 kaarten, talon van 4
  • 7 spelers: 7 kaarten, talon van 3
  • 8 spelers: 6 kaarten, talon van 4

Telt de kleur van de kaarten? Niet voor de reeksen: alleen de waarden volgen elkaar op, en een 8 in elke kleur gaat door na een 7. De kleur telt alleen voor de vijf bordkaarten: alleen ruiten 7 pakt het vak van de gele dwerg.

Hoe lang duurt een spel? Een ronde duurt twee tot drie minuten. Het korte spel, met vier rondes, duurt met vier spelers ongeveer tien minuten. Het normale spel telt acht rondes, en een lang spel gaat door tot een speler zijn fiches niet meer kan neerleggen, hooguit dertig rondes.

Mag ik stoppen als ik de volgende kaart heb? Ja, zodra je minstens één kaart van je opening hebt gelegd: daar dient de stopknop voor. Openen blijft verplicht, en na een heer moet je opnieuw spelen als je nog kaarten hebt.

Wat is de bête-regel, en kan ik hem uitzetten? Een speler die aan het einde van de ronde nog een bordkaart heeft, legt in dat vak evenveel fiches als erin liggen, bovenop wat hij de winnaar schuldig is. De regel staat standaard aan, en je kunt hem in de instellingen uitzetten.

Wat gebeurt er als ik te weinig fiches heb? Je geeft nooit meer dan je hebt, dus je fiches stoppen bij nul. Heeft een speler voor een ronde minder dan 15 fiches, dan stopt het spel zonder nieuwe ronde, en telt voor de eindstand wat iedereen op dat moment heeft.

Muziek in onze video's: Jean-Philippe Rameau, Musette uit de Suite in mi, op klavecimbel door Richard D Siegel, onder licentie CC BY-SA 4.0, op Wikimedia Commons.

Meer kaartspellen

Kaarten
  • Rikken
    Rikken met vier: bied rik, troela, misère of piek, vraag een aas om je maat te vinden, en speel met je eigen huisregels.
  • FreeCell
    Alle kaarten liggen open: bouw de vier kleuren op van aas tot heer, met vier vrije cellen.
  • Spider patience
    Twee kleuren, tien kolommen: leg de kaarten op volgorde van heer tot aas om de reeksen te laten verdwijnen.
  • Piramide solitaire
    Haal paren kaarten weg die samen 13 maken en breek de piramide af tot aan de top.
  • Kleurenwiezen
    Het Belgische wiezen met vier: vraag een troefkleur, ga mee, waag een solo of een miserie. Alleen tegen de robots of met vrienden.
  • Klondike patience
    De klassieke patience: zeven kolommen, een trekstapel en vier basisstapels om op te bouwen van aas tot heer.
  • Belote
    Klassieke belote met vier: neem de omgedraaide kaart, troef, tel je punten en breng je team naar 501.
  • Couyon
    Het slagenspel uit de Ardennen met vier: neem de troef, haal de punten en veeg je vijf krijtstreepjes uit.