Manillen: spelregels en online spelen
Het slagenspel uit Vlaanderen en Noord-Frankrijk: de tien is de hoogste kaart, en je moet hoger spelen zodra het kan.
Vanaf 14 jaar
Ontdek het op Google Play
Ranglijst
Ranglijst laden…
Manillen is een koppig kaartspel. Geen bieden, geen contract, geen tafelpraat: de kaarten worden gedeeld, de laatste wordt omgedraaid om de troefkleur aan te wijzen, en het spel begint. Alles hangt aan één plicht die je in de meeste andere slagenspellen niet tegenkomt: kun je de kaart kloppen die de slag heeft, dan moet je dat doen. Geen voorzichtig klein kaartje achterhouden, geen makkelijk bijgooien. Heb je iets beters, dan speel je het.
Die regel geeft manillen zijn tempo en zijn faam. Het spel gaat snel, de slagen volgen elkaar op, en fouten kosten je meteen. Wie goed speelt, toont dat niet met spectaculaire zetten maar met de kaarten die hij bewaart: weten wanneer je bijgooit, welke slag je laat gaan, welke kleur je opent, en vooral wat de kaarten van je partner je proberen te vertellen.
De naam komt van de koningin van het spel: de manille, en dat is de tien. Ze klopt elke andere kaart van haar kleur en is vijf punten waard. Daarna komt de manillon, de aas, goed voor vier. Die omgekeerde rangorde is het eerste waaraan je moet wennen, en al snel kun je niet meer zonder.
Manillen wordt gespeeld in Vlaanderen, in Wallonië en in het noorden van Frankrijk, in cafés, kantines en op familiefeesten. Hier zit je meteen aan een volle tafel. Drie computerspelers nemen de andere plaatsen in: de speler tegenover je is je partner, de twee naast je zijn de tegenstanders. Ze spelen alle drie op hetzelfde niveau, dat van een goede speler die de kaarten telt. Je hoeft niets te installeren en geen account te maken. De tafel past zich aan je scherm aan, en je speelt met de muis, met een vinger of volledig met het toetsenbord.
De spelregels van manillen
Het spel telt tweeëndertig kaarten: aas, heer, vrouw, boer, 10, 9, 8 en 7 in elke kleur. Elke speler krijgt zijn acht kaarten per drie, dan per drie, dan per twee, te beginnen bij de rechterbuur van de gever. De gever krijgt als laatste en toont de allerlaatste kaart: de kleur van die kaart is troef in deze ronde. Ze blijft in de hand van de gever en wordt gespeeld zoals elke andere kaart, maar iedereen weet dat hij ze heeft.
Er wordt tegen de klok in gespeeld, naar rechts. De rechterbuur van de gever komt uit in de eerste slag. Daarna legt iedereen om de beurt een kaart, en de slag gaat naar de hoogste troef als er een ligt, anders naar de hoogste kaart van de gevraagde kleur. Wie een slag haalt, komt uit in de volgende.
Drie plichten bepalen elke kaart die je speelt, en die moet je goed onthouden:
- Bekennen. Heb je de gevraagde kleur, dan speel je die.
- Hoger spelen. En kun je daarbovenop de kaart kloppen die de slag in die kleur heeft, dan moet je dat. Op een heer speel je de aas of de tien als je die hebt. Dat is de regel die manillen maakt tot wat het is, en ze verandert alles. Heeft iemand de slag al getroefd, dan volstaat bekennen.
- Troeven, dan overtroeven. Heb je de gevraagde kleur niet, dan moet je troef spelen; en ligt er al een troef op tafel, dan moet je die kloppen als je kunt. Lukt dat niet, dan speel je toch een troef.
Eén uitzondering heft alle drie op: als je partner de slag heeft. Dan beken je zonder hoger te moeten spelen, en kun je niet bekennen, dan speel je wat je wilt. Dat is het moment om de slag vol te laden met je grote kaarten, of om een kleur kwijt te raken die een last is geworden.
Het spel toont je welke kaarten mogen: alleen die kun je spelen, en tik je op een andere, dan vertelt een kort bericht waarom: je moet bekennen, je moet hoger spelen, je moet troeven of overtroeven.
De punten tellen
De rangorde en de waarde van de kaarten blijven gelijk in troef, en dat houdt het eenvoudig. Van hoog naar laag: tien, aas, heer, vrouw, boer, 9, 8, 7. In punten: de tien is vijf waard, de aas vier, de heer drie, de vrouw twee, de boer één, en de drie kleine kaarten helemaal niets. Dat maakt vijftien punten per kleur, zestig punten in totaal.
Bovenop die zestig punten levert de laatste slag er nog één op. Het totaal van een ronde is dus eenenzestig, een oneven getal, en dat is de bedoeling: zo is een gelijkspel onmogelijk. Eén team haalt altijd meer dan dertig, en dat team scoort.
Wat het scoort, is zijn voorsprong boven de dertig. Een ronde die eindigt op achtendertig tegen drieëntwintig is acht punten waard. Een ronde die met achtenveertig tegen dertien wordt platgewalst, is er achttien waard. En haalt een team alle acht slagen binnen, dan scoort het eenendertig, het maximum. Het andere team scoort nooit iets: manillen beloont geen tweede plaats.
Het spel gaat tot veertig punten, wat gemiddeld zes à zeven rondes duurt. Het eerste team dat die grens haalt, wint.
Spelen met de tips van je partner
Bij het begin van elk spel kies je: met de tips van je partner, of zonder hulp. De computerspelers spelen in beide gevallen op dezelfde manier; alleen wat je partner je vertelt, verandert.
Met tips fluistert je partner je de kaart toe zodra je een keuze hebt, en vooral waarom: "Ik heb de slag nu: gooi er punten bij!", "Deze slag pak je niet: gooi een lage kaart", "Die is baas: speel hem nu uit". De aangeraden kaart komt omhoog in je hand, en je bent vrij om een andere te spelen. Zo leer je het snelst de reflexen van het manillen: punten bij de slag van je partner gooien, geen troef verspillen, een lage kaart houden om te bekennen.
De tip komt uit een berekening, niet uit valsspel. Je partner bedenkt verschillende mogelijke verdelingen van de kaarten die nog niemand gezien heeft, speelt de rest van de ronde uit met elke kaart die jij kunt leggen, en houdt de kaart die gemiddeld het meest oplevert. Omdat hij de handen van de tegenstanders niet ziet, kan hij zich vergissen, net als een goede speler.
Zonder hulp speel je alleen, en telt een overwinning zwaarder in de ranglijst.
Na elke ronde
Bij de telling van de ronde zie je ook de slag die het zwaarst woog: die waarin een tien viel, of die door een troef werd omgegooid. De lijst van de acht slagen klap je met één tik open: wie uitkwam, de vier kaarten in de volgorde waarin ze gelegd zijn, wie de slag pakte en wat hij opleverde. Daar zie je waarom een ronde kantelde.
Aan het einde van het spel komt daar je voortgang op dit toestel bij: gespeelde partijen, gewonnen partijen, je huidige reeks en je beste reeks. En als je het spel goed kent, maakt de knop Snel spelen, naast je naam, de pauzes tussen de kaarten van de andere spelers korter.
Welke manillen dit is
Manillen is een levend spel, en elk café heeft zijn eigen gewoontes. Speel je al jaren met dezelfde ploeg, dan herken je hier de kern: de tien boven de aas, de punten van vijf tot één, de plicht om te bekennen, te troeven en hoger te spelen, en de vrijheid als je partner de slag heeft. Maar dit spel volgt de stille variant, in het Frans manille muette, en die kan verschillen van wat je gewend bent.
- De troef wordt niet gekozen. Hier wijst de laatste kaart van de gever de troef aan. Aan veel Vlaamse tafels kiest de gever zelf de troef na het bekijken van zijn kaarten, of laat hij dat aan zijn partner over, en kan er soms ook zonder troef gespeeld worden.
- Er wordt niet verdubbeld. Er is geen bieden en geen manier om de inzet van een ronde op te drijven.
- De laatste slag telt één punt. Zo komt een ronde op eenenzestig punten en is dertig tegen dertig onmogelijk. Aan tafels waar de laatste slag niets extra oplevert, kan een ronde wel gelijk eindigen.
- Het spel gaat tot veertig. Thuis speel je misschien tot een ander totaal.
Met andere woorden: de kaarten spelen zoals je gewoon bent, maar hoe de troef gekozen wordt en hoe lang een spel duurt, kan afwijken van je café.
Samen spelen
Klik op "Samen spelen", maak een tafel en stuur de code, de link of de QR-code naar je vrienden: ze schuiven aan vanaf hun telefoon of computer, en jij laat elke nieuwkomer toe. Lege plaatsen worden ingenomen door sterke computerspelers, dus een tafel kan al met twee beginnen. Iedereen ziet alleen zijn eigen kaarten. Samen spelen gaat zonder tips van je partner en zonder snel spel: iedereen speelt in hetzelfde tempo. Deze spellen tellen niet mee voor de ranglijst; aan het einde ziet de hele tafel de uitslag.
Je score en de ranglijst
Je score op de ranglijst is duizend, plus tien punten per punt verschil tussen jouw team en de tegenstanders aan het einde van het spel. Winnen met tweeënveertig tegen achttien levert dus duizendtweehonderdveertig op. Ook een verloren spel komt op de lijst, onder de duizend: met drie punten verliezen is veel meer waard dan met dertig. Een overwinning zonder hulp is zevenhonderd punten meer waard; met de tips van je partner geldt die bonus niet.
Een spel telt alleen als het helemaal is uitgespeeld. De server speelt je hele spel opnieuw af vanuit alleen jouw kaarten en rekent al de rest zelf uit: de drie andere handen, de omgedraaide kaart van elke ronde, elke kaart van de anderen. De punten op je scherm zijn alleen een voorproefje; de herhaling is wat telt.
Tips om meer rondes te winnen
Tel de manilles. Er zijn vier tienen in het spel, één per kleur, en samen zijn ze twintig van de zestig punten waard. Weten welke al gevallen is, en wie ze haalde, is meer waard dan elke andere telling. Een manille die nog bij een tegenstander zit, is een hele kleur waard.
Kom niet uit in een kleur waarin je de aas hebt zonder de tien. Dat is de klassieke valkuil. Je aas, de manillon van vier punten, wordt gepakt door de tien van een ander, en je hebt hem negen punten cadeau gedaan. Wacht tot de manille gevallen is, of tot een ander de kleur opent.
Haal de troeven eruit als je er veel hebt. Met vier troeven of meer maak je door troef te spelen de handen van de tegenstanders leeg, en maak je de weg vrij voor je grote kaarten in de andere kleuren. Met twee verlies je alleen tijd en je kansen om te troeven.
Laad de slag van je partner vol. Dit is de zet die rondes wint. Heeft je partner de slag en speel je als laatste, leg dan je waardevolste kaart: de manille, de manillon, de heer. Die punten zijn binnen, en de plicht om hoger te spelen geldt niet meer.
Luister naar wat de plicht om hoger te spelen je vertelt. Legt een tegenstander een kleine kaart op een slag die hij had kunnen halen, dan had hij in die kleur niets sterkers. De regel die iedereen bindt, laat elke kaart spreken: ze zegt altijd iets over de hand van wie ze speelt.
Houd in elke kleur een kleine kaart als het kan. De 7 en de 8 zijn niets waard, maar het zijn de enige kaarten waarmee je kunt bekennen zonder iets weg te geven. Gooi je ze te vroeg weg, dan moet je bij elke slag punten afgeven.
Houd je van Vlaamse kaartspellen, probeer dan ook Vlaams manillen, waarin de gever zelf troef kiest en je verdubbelt met "ik ga mee", Kleurenwiezen, waarin je elke ronde een maat zoekt, of Couyon, het slagenspel uit de Ardennen met 24 kaarten en krijtstrepen. Boerenbridge en alle andere vind je bij de kaartspellen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een account nodig om te spelen? Nee. Het spel start met één klik, zonder registratie en zonder iets te installeren. Alleen als je een score naar de ranglijst stuurt, vragen we je om een spelersnaam.
Hoe lang duurt een spel? Gemiddeld zes à zeven rondes van acht slagen, dus ongeveer tien minuten. Er wordt niet geboden: zodra de kaarten gedeeld zijn, speel je.
Waarom klopt de tien de aas? Omdat dat de regel is die het spel zijn naam geeft: de manille is de tien. Ze klopt elke kaart van haar kleur en is vijf punten waard, voor de aas, de manillon, die vier waard is.
Moet ik echt hoger spelen? Ja, zolang een tegenstander de slag heeft. Heeft je partner hem, dan vervalt die plicht: je bekent, maar je kiest de kaart zelf.
Kan ik zelf de troef kiezen of zonder troef spelen? Nee. Deze versie is de stille variant, de manille muette: de troef komt van de kaart die de gever omdraait, en het spel begint meteen. De varianten waarin de gever kiest, zonder troef speelt of waarin verdubbeld wordt, zitten er hier niet in.
Kan een ronde gelijk eindigen? Nee. Het punt voor de laatste slag brengt het totaal op eenenzestig, een oneven getal: één team haalt altijd meer dan dertig.
Telt een verloren spel mee voor de ranglijst? Ja, zolang het tot veertig punten is uitgespeeld. De score meet het verschil tussen de twee teams, niet alleen de overwinning.
Spelen de computerspelers vals? Nee. Elke computerspeler, je partner inbegrepen, ziet alleen zijn eigen hand, de omgedraaide kaart, de kaarten die al gespeeld zijn en de kleuren die een speler niet meer heeft. Hij kent jouw hand niet, en die van zijn partner evenmin.
Speelt mijn partner goed? Ja. Hij speelt op hetzelfde niveau als de tegenstanders: hij telt de kaarten, gooit punten bij jouw slagen als die veilig zijn en houdt zijn troeven voor het juiste moment. Met tips zegt hij je ook welke kaart hij in jouw plaats zou spelen, en waarom.
Kan ik sneller spelen? Ja. De knop Snel spelen, naast je naam, maakt de pauzes tussen de kaarten vier keer korter. Een tik op de tafel terwijl de anderen spelen, slaat de pauzes ook over tot jij aan de beurt bent.
Meer kaartspellen
Kaarten- Vlaams manillen
Manillen zoals in West-Vlaanderen: de gever kiest de troef, je verdubbelt met “ik ga mee”, en je speelt tot 101. - Frans tarot
Achtenzeventig kaarten, eenentwintig troeven en de Excuse: neem de hond en haal je contract, alleen tegen drie. - Tri Peaks solitaire
Haal kaarten weg die één hoger of één lager zijn dan de aflegstapel, in lange reeksen, tot de drie toppen verdwenen zijn. Alleen of in een wedstrijd met anderen. - Presidenten
Raak als eerste je kaarten kwijt, per paar of per drie, tegen drie spelers: vijf rondes om als President te eindigen, niet als Bedelaar. - Nain Jaune – de gele dwerg
Een klassiek Frans familiekaartspel: leg reeksen van aas tot heer, pak de fiches op het bord en raak als eerste je kaarten kwijt. - Rikken
Rikken met vier: bied rik, troela, misère of piek, vraag een aas om je maat te vinden, en speel met je eigen huisregels. - FreeCell
Alle kaarten liggen open: bouw de vier kleuren op van aas tot heer, met vier vrije cellen. - Spider patience
Twee kleuren, tien kolommen: leg de kaarten op volgorde van heer tot aas om de reeksen te laten verdwijnen.